Trả lời nhanh

Thời điểm ghi nhận doanh thu hàng xuất khẩu của kế toán phụ thuộc điều kiện giao hàng Incoterms 2020: FOB, CIF khi hàng đã xếp lên tàu tại cảng xuất; CPT, CIP khi giao cho người chuyên chở; DDP khi hàng đến địa điểm thỏa thuận ở nước nhập khẩu; EXW khi hàng đặt dưới quyền định đoạt của người mua. Theo thuế TNDN (Thông tư 20/2026/TT-BTC), mốc là ngày chuyển giao quyền sở hữu theo hợp đồng xuất khẩu. Tách ngay được thuế xuất khẩu thì ghi Có TK 3333.

Ý chính

  • Kế toán ghi nhận doanh thu khi đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích; điều kiện Incoterms 2020 xác định thời điểm chuyển giao rủi ro
  • Thuế TNDN: thời điểm xác định doanh thu hàng xuất khẩu là ngày chuyển giao quyền sở hữu theo hợp đồng (điểm a khoản 1 Điều 5 Thông tư 20/2026/TT-BTC)
  • Thuế xuất khẩu là thuế gián thu: tách ngay thì Có TK 511 và Có TK 3333, không tách ngay thì định kỳ Nợ TK 511, Có TK 3333
  • Doanh thu ngoại tệ quy đổi theo tỷ giá giao dịch thực tế; tiền ứng trước bằng ngoại tệ quy đổi theo tỷ giá ngày nhận ứng trước
  • Chênh lệch tỷ giá khi thu tiền ghi TK 515 (lãi) hoặc TK 635 (lỗ)

Theo quy định tại thời điểm đăng bài (20/12/2017); chính sách có thể đã thay đổi.

Cập nhật ngày 14/11/2026: bài đã được cập nhật theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (hiệu lực từ 01/01/2026), Nghị định 320/2025/NĐ-CP và Thông tư 20/2026/TT-BTC về thuế thu nhập doanh nghiệp (Thông tư có hiệu lực từ 12/3/2026, áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2025), và theo bộ quy tắc Incoterms 2020. Số liệu trong các ví dụ chỉ để minh họa cách hạch toán.

Thời điểm ghi nhận doanh thu hàng xuất khẩu phụ thuộc điều kiện giao hàng. Bảng dưới so sánh theo quan điểm kế toán và thuế, sau đó là cách hạch toán.

So sánh thời điểm ghi nhận doanh thu hàng xuất khẩu theo quan điểm của Thuế và Kế toán

Điều kiện giao hàng (theo Incoterms 2020) Thời điểm ghi nhận doanh thu theo kế toán Thời điểm ghi nhận doanh thu theo thuế TNDN

FOB (Free On Board)

Hàng đã được xếp lên tàu tại cảng xuất khẩu.

(Người mua chịu mọi phí tổn và rủi ro kể từ khi hàng đã được xếp lên tàu do người mua chỉ định tại cảng xuất khẩu).

Ngày chuyển giao quyền sở hữu theo hợp đồng xuất khẩu hàng hóa. Nếu không xác định được thời điểm chuyển giao quyền sở hữu thì căn cứ quy định của pháp luật về hải quan về cơ sở xác định hàng hóa xuất khẩu (điểm a khoản 1 Điều 5 Thông tư 20/2026/TT-BTC).

CIF (Cost, Insurance & Freight)

Hàng đã được xếp lên tàu tại cảng xuất khẩu.

(Thời điểm chuyển giao rủi ro từ người bán sang người mua là khi hàng đã được xếp lên tàu tại cảng xuất; người bán trả cước và bảo hiểm đến cảng đến).

DDP (Delivered Duty Paid)

Hàng đã được giao đến địa điểm thỏa thuận tại nước nhập khẩu.

(Người bán có nghĩa vụ giao hàng đến địa điểm thỏa thuận tại nước nhập khẩu, bao gồm việc chịu hết các phí tổn và rủi ro cho đến khi hàng đến đích, gồm cả các chi phí thuế và khai hải quan).

CPT (Carriage Paid To)

CIP (Carriage & insurance Paid to)

Hàng đã được giao cho người chuyên chở.

(Rủi ro về hư hỏng và mất mát hàng hóa sau khi hàng đã được giao cho người chuyên chở sẽ được chuyển từ người bán sang người mua).

EXW (Ex Works)

Hàng đã được đặt dưới quyền định đoạt của người mua tại địa điểm giao hàng quy định (xưởng, nhà máy, nhà kho của người bán).

(Người bán chưa phải bốc hàng lên phương tiện vận chuyển của người mua và chưa phải làm thủ tục thông quan xuất khẩu).

Về kế toán, doanh nghiệp chỉ ghi nhận doanh thu bán hàng khi đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu hàng hóa cho người mua, không còn nắm giữ quyền quản lý hoặc kiểm soát hàng hóa, và thỏa mãn các điều kiện còn lại tại hướng dẫn Tài khoản 511 của Thông tư 99/2025/TT-BTC; điều kiện giao hàng Incoterms giúp xác định thời điểm chuyển giao rủi ro. Về thuế thu nhập doanh nghiệp, mốc “ngày xác nhận hoàn tất thủ tục hải quan trên tờ khai” nêu trong bài trước đây không còn là quy định chung: Thông tư 20/2026/TT-BTC lấy ngày chuyển giao quyền sở hữu theo hợp đồng xuất khẩu, chỉ dựa vào quy định của pháp luật hải quan khi không xác định được thời điểm này.

Cách hạch toán hàng xuất khẩu

Các định khoản dưới đây theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (Tài khoản 111, 112 chi tiết ngoại tệ, 511, 333, 131, 413, 515, 635, 711). Doanh nghiệp quy đổi doanh thu bằng ngoại tệ theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh nghiệp vụ; nếu nhận tiền ứng trước bằng ngoại tệ thì doanh thu tương ứng với số tiền ứng trước được quy đổi theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm nhận ứng trước. Doanh nghiệp nhỏ và vừa đang áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC cần đối chiếu tài khoản theo thông tư đó. Tỷ giá trong các ví dụ chỉ để minh họa, không phản ánh tỷ giá thực tế hiện nay.

Cách hạch toán thuế xuất khẩu phải nộp

Trường hợp doanh nghiệp tách ngay được thuế xuất khẩu phải nộp tại thời điểm giao dịch phát sinh, Kế toán sẽ phản ánh doanh thu không bao gồm thuế xuất khẩu:

Nợ các TK 111, 112, 131 (tổng giá thanh toán)

Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ

Có TK 3333 - Thuế xuất nhập khẩu (chi tiết thuế XK).

Trường hợp doanh nghiệp không tách ngay được thuế xuất khẩu phải nộp, thì kế toán phản ánh doanh thu bao gồm cả thuế xuất khẩu.

Nợ các TK 111, 112, 131 (tổng giá thanh toán)

Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ.

Định kỳ khi xác định số thuế xuất khẩu phải nộp:

Nợ TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ

Có TK 3333 - Thuế xuất nhập khẩu (chi tiết thuế XK).

Ghi nhận giá vốn hàng xuất khẩu

Nợ TK 632 - Giá vốn hàng bán

Có TK 155, 156...

Khi nộp tiền thuế xuất khẩu vào NSNN:

Nợ TK 3333 - Thuế xuất, nhập khẩu (chi tiết thuế xuất khẩu)

Có các TK 111, 112,...

Thuế xuất khẩu được hoàn hoặc được giảm (nếu có):

Nợ các TK 111, 112, 3333.

Có TK 711 - Thu nhập khác.

Cách hạch toán tỷ giá doanh thu hàng xuất khẩu

Trường hợp xuất hàng trước thanh toán sau:

Nếu KH trả tiền cùng ngày ghi nhận doanh thu:

Nợ các TK 111, 112 (chi tiết ngoại tệ)... (tỷ giá thực tế tại ngày giao dịch)

Có các TK 511 (tỷ giá thực tế tại ngày giao dịch).

Nếu KH trả tiền sau ngày ghi nhận doanh thu:

Nợ TK 131 (tỷ giá thực tế tại ngày giao dịch)

Có các TK 511 (tỷ giá thực tế tại ngày giao dịch).

Khi nhận được tiền:

Nếu lỗ tỷ giá:

Nợ các TK 111, 112 (chi tiết ngoại tệ) (tỷ giá thực tế tại ngày giao dịch)

Nợ TK 635 - Chi phí tài chính (lỗ tỷ giá hối đoái)

Có 131 (tỷ giá ghi sổ kế toán)

Nếu lãi tỷ giá:

Nợ các TK 111, 112 (chi tiết ngoại tệ) (tỷ giá thực tế tại ngày giao dịch)

Có 131 (tỷ giá ghi sổ kế toán)

Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính (lãi tỷ giá hối đoái).

VD: Ngày 08/08/N, Công ty A hoàn thành xong thủ tục hải quan xuất khẩu quần áo đồng phục đi Nhật Bản, giá trị 1.500 USD (tỷ giá là 22.000). Nhưng đến ngày 09/09/N khách hàng mới trả tiền (tỷ giá là 22.500).

Trong trường hợp này, Công ty A đang lãi tỷ giá hối đoái, Công ty A tiến hành hạch toán tỷ giá doanh thu hàng xuất khẩu như sau:

Ngày 08/08/N hạch toán theo tỷ giá 22.000:

Nợ TK 131: 1.500 x 22.000 (tỷ giá ngày hiện tại)

Có TK 511: 1.500 x 22.000 (tỷ giá ngày hiện tại)

Ngày 09/09/N khách hàng trả tiền (tỷ giá: 22.500)

Nợ 112: 1.500 x 22.500 = 33.750.000 (tỷ giá ngày hiện tại)

Có 131: 1.500 x 22.000 = 33.000.000 (tỷ giá ghi sổ kế toán)

Có 515: (1.500 x 22.500) – (1.500 x 22.000) = 750.000 (Lãi tỷ giá)

Trường hợp nhận tiền trước của khách hàng

Trường hợp nhận trước toàn bộ số tiền hàng:

- Khi nhận trước tiền hàng:

Nợ các TK 111, 112 (chi tiết ngoại tệ) (theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm nhận trước)

Có TK 131 - Phải thu của khách hàng.

- Khi xuất hàng ghi nhận theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm nhận trước:

Nợ TK 131 - Phải thu của khách hàng (tỷ giá thực tế thời điểm nhận trước)

Có TK 511 (tỷ giá thực tế thời điểm nhận trước)

VD: Ngày 08/08, Công ty B nhận trước toàn bộ số tiền hàng là 1.500 USD (tỷ giá là 22.000). Nhưng đến ngày 10/08, Công ty B mới xuất khẩu hàng cho khách (tỷ giá là 22.500).

Trong trường hợp này, Công ty B không được ghi nhận lãi tỷ giá.

Kế toán Công ty B tiến hành hạch toán như sau:

Ngày 08/08 hạch toán theo tỷ giá 22.000:

Nợ các TK 112: 1.500 x 22.000 (tỷ giá ngày hiện tại)

Có TK 131 - 1.500 x 22.000

Ngày 10/08 xong thủ tục hải quan:

Nợ TK 131 - 1.500 x 22.000 (tỷ giá ngày nhận trước là ngày 08/08)

Có các TK 511: 1.500 x 22.000

Trường hợp doanh nghiệp nhận trước 1 phần số tiền hàng:

- Khi nhận trước 1 phần tiền hàng:

Nợ các TK 112 (theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm nhận trước)

Có TK 131 - Phải thu của khách hàng.

- Khi xuất khẩu hàng cho khách, sẽ hạch toán như sau:

Đối với phần doanh thu tương ứng với số tiền đã nhận trước của người mua, thì ghi nhận theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm nhận trước:

Nợ TK 131 - Phải thu của khách hàng (tỷ giá thực tế thời điểm nhận trước)

Có các TK 511 (tỷ giá thực tế thời điểm nhận trước)

Đối với phần doanh thu chưa thu được tiền, thì ghi nhận theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh:

Nợ TK 131 – (theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh)

Có các TK 511.

Khi khách hàng trả nốt số tiền còn lại:

Nợ các TK 112 (chi tiết ngoại tệ) (tỷ giá thực tế tại ngày giao dịch)

Nợ TK 635 - Chi phí tài chính (lỗ tỷ giá hối đoái)

Có các TK 131 (tỷ giá ghi sổ kế toán).

Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính (lãi tỷ giá hối đoái).

Ví dụ: Ngày 08/08, khách hàng trả trước 1 phần tiền hàng là 1.000 USD cho Công ty C với tổng giá trị lô hàng là 1.500 USD (tỷ giá: 21.000)

- Khi nhận trước 1 phần tiền hàng, Công ty C hạch toán:

Nợ các TK 111 (chi tiết ngoại tệ): 1.000 X 21.000 (tỷ giá ngày hiện tại)

Có TK 131: 1.000 X 21.000

- Ngày 10/08, Công ty C xuất hàng cho khách hàng (xong thủ tục thông quan) (tỷ giá: 22.000)

Kế toán hạch toán như sau:

Ngày 10/08: Hạch toán doanh thu tương ứng với số tiền đã nhận trước và doanh thu tương ứng với số tiền chưa thu.

Bút toán 1: Hạch toán doanh thu tương ứng với số tiền đã nhận trước :

Nợ TK 131 : 1.000 X 21.000 (tỷ giá ngày nhận trước tức là ngày 08/08)

Có các TK 511 : 1.000 X 21.000

Bút toán 2: Hạch toán phần doanh thu chưa thu được tiền:

Nợ TK 131 : 500 X 22.000 = 11.000.000 (tỷ giá ngày hiện tại)

Có các TK 511 : 500 X 22.000 = 11.000.000

Ngày 15/08: khách hàng trả nốt tiền còn lại là 500 USD (tỷ giá: 21.500)

Kế toán Công ty C Hạch toán khoản khách hàng trả tiền và xác định Lỗ tỷ giá:

Nợ 112 : 500 X 21.500 = 10.750.000 (tỷ giá ngày hiện tại)

Nợ 635: (500 X 22.000) – (500 X 21.500) = 250.000 (Lỗ tỷ giá)

Có 131 : 500 X 22.000 = 11.000.000 (tỷ giá ghi sổ kế toán)

Thực hành cùng giảng viênMuốn làm được việc này trên chứng từ thật? Học kèm 1-1 với giảng viên Đức Minh.Xem khoá học

Căn cứ pháp lý

  • Thông tư 99/2025/TT-BTC
  • Luật 67/2025/QH15
  • Nghị định 320/2025/NĐ-CP
  • Thông tư 20/2026/TT-BTC

Khoá học liên quan

Kế toán thực tế

Kèm 1-1 trên chứng từ thật · khai giảng liên tục