Trả lời nhanh

Theo Điều 9 Nghị định 254/2026/NĐ-CP, thời điểm lập hóa đơn bán hàng hóa là lúc chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng, không phân biệt đã thu tiền hay chưa; dịch vụ là ngày hoàn thành (thu tiền trước hoặc trong khi cung cấp thì là ngày thu tiền, trừ tiền đặt cọc); xây dựng là lúc nghiệm thu, bàn giao. Lập hóa đơn không đúng thời điểm bán hàng hóa, dịch vụ bị phạt từ 500.000 đồng (01 số hóa đơn) theo khoản 2 Điều 24 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, mức tổ chức.

Ý chính

  • Thời điểm lập hóa đơn theo Điều 9 Nghị định 254/2026/NĐ-CP (thay Thông tư 39/2014 và Nghị định 123/2020)
  • Thời điểm xác định doanh thu tính thuế TNDN theo Điều 8 Nghị định 320/2025 và Điều 5 Thông tư 20/2026
  • Phạt lập hóa đơn không đúng thời điểm theo khoản 2 Điều 24 Nghị định 125/2020: 01 số hóa đơn 500.000–1.500.000 đồng, tăng theo số hóa đơn
  • Có thể bị truy thu, phạt 20% số thuế khai thiếu (điểm a khoản 1 Điều 16) và tiền chậm nộp 0,03%/ngày
  • Khắc phục bằng chứng từ phản ánh đúng thực tế, khai bổ sung, không ghi lùi ngày

Theo quy định tại thời điểm đăng bài (20/12/2017); chính sách có thể đã thay đổi.

Cập nhật ngày 15/11/2026: bài đã được cập nhật theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ (hiệu lực từ 01/7/2026, thay Nghị định 123/2020/NĐ-CP), Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15, Nghị định 320/2025/NĐ-CP và Thông tư 20/2026/TT-BTC về thuế TNDN (thay Thông tư 78/2014/TT-BTC và Thông tư 96/2015/TT-BTC), Nghị định 125/2020/NĐ-CP đã sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP (hiệu lực từ 16/01/2026) và Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15.

Kế toán đòi hỏi rất cẩn thận và chú ý trong từng nghiệp vụ khi hạch toán. Khi nào kế toán dễ nhầm lẫn gây ra mất tiền oan cho Doanh nghiệp? Các bạn hãy xem ngay cách khắc phục, điều rất cần cho mùa báo cáo tài chính cuối năm.

Thời điểm xuất hoá đơn

Căn cứ theo Điều 9 Nghị định 254/2026/NĐ-CP, thời điểm lập hóa đơn của một số loại hình hoạt động của Doanh nghiệp cụ thể như sau (trước đây quy định tại khoản 2 Điều 16 TT 39/2014/ TT-BTC ban hành ngày 31/03/2014, nay đã hết hiệu lực):

Đối với hoạt động bán hàng hoá

Thời điểm lập hóa đơn là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền (khoản 1 Điều 9). Riêng xuất khẩu hàng hóa (kể cả gia công xuất khẩu), thời điểm lập hóa đơn do người bán tự xác định nhưng chậm nhất không quá ngày làm việc tiếp theo kể từ ngày hàng hóa được thông quan.

Đối với hoạt động cung ứng dịch vụ

Thời điểm lập hóa đơn là ngày hoàn thành việc cung ứng dịch vụ, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền.

Trường hợp nếu DN cung ứng dịch vụ thực hiện thu tiền trước hoặc trong khi cung ứng dịch vụ thì ngày lập hóa đơn là ngày thu tiền (khoản 2 Điều 9).

Lưu ý: Khoản tiền đặt cọc theo quy định của Bộ luật Dân sự để đảm bảo thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ không thuộc trường hợp phải lập hóa đơn khi thu tiền (khoản 2 Điều 9 Nghị định 254/2026/NĐ-CP). Công văn số 13675/BTC-CST ngày 14/10/2013 gửi hội kiểm toán Việt Nam mà bài gốc dẫn là hướng dẫn cũ, chỉ để tham khảo.

Đối với hoạt động xây dựng, xây lắp, lắp đặt

Ngày lập hóa đơn đối với xây dựng, lắp đặt là thời điểm nghiệm thu, bàn giao công trình, hạng mục công trình, khối lượng xây dựng, lắp đặt hoàn thành, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền (điểm c khoản 4 Điều 9).

Một số điểm cần lưu ý:

  • Trường hợp giao hàng nhiều lần hoặc bàn giao từng hạng mục, công đoạn dịch vụ thì mỗi lần giao hàng hoặc bàn giao đều phải lập hóa đơn cho khối lượng, giá trị hàng hóa, dịch vụ được giao tương ứng (khoản 3 Điều 9).
  • Trường hợp tổ chức kinh doanh bất động sản, xây dựng cơ sở hạ tầng, xây dựng nhà để bán, chuyển nhượng chưa chuyển giao quyền sở hữu, quyền sử dụng mà có thu tiền theo tiến độ thực hiện dự án hoặc tiến độ thu tiền ghi trong hợp đồng thì ngày lập hóa đơn là ngày thu tiền hoặc theo thỏa thuận thanh toán trong hợp đồng; nếu đã chuyển giao thì lập hóa đơn theo thời điểm chuyển giao như bán hàng hóa (điểm d khoản 4 Điều 9).

Thời điểm xác nhận doanh thu để tính thu nhập chịu thuế

Căn cứ khoản 2 Điều 8 Nghị định 320/2025/NĐ-CP (áp dụng từ kỳ tính thuế 2025) và Điều 5 Thông tư 20/2026/TT-BTC (thay Thông tư 78/2014/TT-BTC và Thông tư 96/2015/TT-BTC mà bài gốc dẫn), thời điểm xác định doanh thu để tính thu nhập chịu thuế được xác định như sau:

  • Đối với hoạt động bán hàng hóa là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu, quyền sử dụng hàng hóa cho người mua.
  • Đối với hoạt động cung ứng dịch vụ là thời điểm hoàn thành việc cung ứng dịch vụ hoặc hoàn thành từng phần việc cung ứng dịch vụ cho người mua, trừ trường hợp nêu tại khoản 3 Điều 8 Nghị định 320/2025/NĐ-CP (bài gốc dẫn khoản 1 Điều 6 Thông tư số 119/2014/TT-BTC).
  • Đối với hoạt động vận tải hàng không là thời điểm hoàn thành việc cung ứng dịch vụ vận chuyển cho người mua (điểm b khoản 1 Điều 5 Thông tư 20/2026/TT-BTC).
  • Trường hợp khác do Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định (điểm c khoản 2 Điều 8 Nghị định 320/2025/NĐ-CP), gồm: hàng hóa xuất khẩu là ngày chuyển giao quyền sở hữu theo hợp đồng xuất khẩu; hoạt động xây dựng, lắp đặt (kể cả đóng tàu) là thời điểm nghiệm thu công trình, hạng mục công trình, khối lượng xây dựng, lắp đặt, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa; cung cấp điện, nước là ngày xác nhận chỉ số công tơ ghi trên hóa đơn tính tiền (khoản 1 Điều 5 Thông tư 20/2026/TT-BTC).

Thuế GTGT: thời điểm xác định thuế GTGT đối với hàng hóa là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua hoặc thời điểm lập hóa đơn, đối với dịch vụ là thời điểm hoàn thành việc cung cấp dịch vụ hoặc thời điểm lập hóa đơn cung cấp dịch vụ, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa (khoản 1 Điều 8 Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15).

Chế tài xử phạt

Theo thông tư quy định là như vậy nhưng trên thực tế do những lý do khách quan mà chủ yếu là do khách hàng chưa thanh toán hết tiền nên dẫn đến việc chậm trễ xuất hóa đơn đầu ra (khi nào khách hàng trả hết tiền công ty mới xuất hóa đơn) đây là thực tế đang diễn ra ở hầu hết các doanh nghiệp hiện nay.

Vậy hóa đơn xuất không đúng thời điểm theo quy định thì bị xử phạt như thế nào???

Đối với bên bán

Lập hóa đơn GTGT bị sai thời điểm sẽ bị phạt thế nào?

Bị xử phạt về hành chính.

Theo khoản 2 Điều 24 Nghị định 125/2020/NĐ-CP (đã được sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP, hiệu lực từ 16/01/2026), việc lập hóa đơn không đúng thời điểm khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ bị phạt theo số hóa đơn vi phạm:

  • 01 số hóa đơn: phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.500.000 đồng;
  • từ 02 số đến dưới 10 số: từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng;
  • từ 10 số đến dưới 20 số: từ 5.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng;
  • từ 20 số đến dưới 50 số: từ 15.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng;
  • từ 50 số đến dưới 100 số: từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng;
  • từ 100 số trở lên: từ 50.000.000 đồng đến 70.000.000 đồng.

Ghi chú: các mức trên là mức phạt đối với tổ chức; cá nhân, hộ kinh doanh bằng một nửa. Trường hợp nhiều hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm còn trong thời hiệu xử phạt và bị xử phạt trong một vụ việc thì chỉ bị xử phạt về một hành vi, khung phạt tương ứng với số lượng hóa đơn đã lập không đúng thời điểm (Điều 5 Nghị định 125/2020/NĐ-CP). Bài gốc nêu mức phạt 4.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng theo khoản 3 Điều 11 Thông tư 10/2014/TT-BTC; mức này đã hết áp dụng.

Bị Truy thu tiền thuế GTGT : do ghi nhận thời điểm doanh thu tính thuế GTGT sai dẫn đến kê khai bị thiếu tiền thuế. Có thể bị xử phạt 20% số thuế khai thiếu đối với hành vi khai sai dẫn đến thiếu số thuế phải nộp (điểm a khoản 1 Điều 16 Nghị định 125/2020/NĐ-CP; bài gốc dẫn khoản 2 Điều 12 Thông tư 166/2013/TT-BTC, nay không còn là căn cứ). Với thuế TNDN, doanh thu được xác định theo thời điểm nêu ở mục trên và được tạm nộp theo quý, quyết toán theo năm.

Bị xử phạt hành vi chậm nộp thuế GTGT: tiền chậm nộp tính 0,03%/ngày trên số tiền thuế chậm nộp (Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15; bài gốc dẫn Luật số 71/2014/QH13 ngày 26/11/2014 và Thông tư số 26/2015/TT-BTC ngày 27/02/2015).

VD Cụ thể:

Ngày 18/6/2016 Công ty TNHH Xuất nhập Khẩu Quốc Tế A ký hợp đồng bán 1 lô hàng trị giá 800.000.000.đ , thuế GTGT 80.000.000đ cho Công ty Cổ phần Kỹ Nghệ B (tổng thanh toán 880.000.000 đồng). Sau khi ký hợp đồng, Công ty CP Kỹ Nghệ B đã chuyển khoản tạm ứng cho Công ty A vào ngày 19/6 số tiền bằng 20% giá trị hợp đồng là 176.000.000đ và sẽ thanh toán phần còn lại sau khi nhận đủ hàng.

Ngày 20/6, Công ty A Xuất kho lô hàng trên và bàn giao cho Công ty CP Kỹ Nghệ B cùng ngày. Khi bàn giao hàng hóa đã lập biên bản bàn giao hàng hóa có đủ chữ ký đầy đủ của bên mua và bên bán .

Nhưng sau khi nhận hàng, đến ngày 5/9/2016 Công ty CP Kỹ Nghệ B mới thanh toán nốt số tiền còn lại cho CTy A và lúc đó Công ty A mới tiến hành xuất hóa đơn cho Công ty CP Kỹ Nghệ B vào ngày 05/09/2016.

Kiểm tra số liệu: 800.000.000 + 80.000.000 = 880.000.000; 20% x 880.000.000 = 176.000.000. Ví dụ dùng thuế suất GTGT 10% của thời điểm năm 2016; từ 01/7/2025 đến hết 31/12/2026, nhiều hàng hóa, dịch vụ đang chịu thuế GTGT 8% theo Nghị quyết 204/2025/QH15 (trừ các nhóm loại trừ).

Phân tích: Theo quy định về thời điểm xuất hóa đơn (nay là Điều 9 Nghị định 254/2026/NĐ-CP, lúc đó là TT 39) thì Công ty A đã vi phạm những lỗi sau:

  • Lỗi thứ 1 : Ngày bàn giao hàng hóa và ngày Xuất kho hàng ra khỏi Cty là ngày 20/06/2016 nhưng hóa đơn lại xuất vào ngày 05/09/2016 -- Nếu xảy ra hiện nay, bị phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.500.000 đồng đối với 01 số hóa đơn lập không đúng thời điểm (khoản 2 Điều 24 Nghị định 125/2020/NĐ-CP; bài gốc nêu 4-8 triệu theo quy định cũ)
  • Lỗi thứ 2: Nếu theo đúng quy định, hóa đơn phải xuất ngày 20/6 (sẽ được kê khai thuế vào quý 2 và nộp tiền thuế GTGT đầu ra vào quý 2) nhưng hóa đơn lại xuất vào ngày 05/09 tức là rơi vào quý 3 (Hóa đơn sẽ kê khai thuế quý 3 và nộp thuế GTGT đầu ra vào quý 3) -- Như vậy là quý 2 công ty đã bị kê khai thiếu thuế GTGT đầu ra 80.000.000 đồng - sẽ bị truy thu thuế GTGT và có thể bị xử phạt 20% đối với hành vi kê khai sai dẫn đến thiếu tiền thuế GTGT phải nộp: 20% x 80.000.000 = 16.000.000 đồng (giả định quý 2 không có thuế GTGT đầu vào được khấu trừ để bù trừ)
  • Lỗi thứ 3: Nếu hóa đơn xuất vào quý 2 thì công ty sẽ phải nộp tiền thuế vào quý 2 (nếu đầu ra phải nộp lớn hơn đầu vào được khấu trừ) nhưng lại xuất vào quý 3 -- do đó bị chậm nộp thuế - bị phạt tiền chậm nộp thuế: số tiền chậm nộp nhân với 0,03%/ngày, tức 80.000.000 x 0,03% = 24.000 đồng cho mỗi ngày chậm nộp

Đối với bên mua

Hóa đơn ghi sai thời điểm có được khấu trừ thuế GTGT, được tính vào CP được trừ khi xác định tính thuế TNDN hay không?

Lập hóa đơn không đúng thời điểm không nằm trong các trường hợp sử dụng hóa đơn không hợp pháp, sử dụng không hợp pháp hóa đơn được liệt kê tại Điều 4 Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Vì vậy bên mua vẫn được kê khai khấu trừ, hoàn thuế đối với hóa đơn GTGT hàng hóa mua vào do người bán lập sai thời điểm, và vẫn được hạch toán vào chi phí được trừ, nếu các hóa đơn này hợp lý, hợp lệ và đáp ứng đủ các điều kiện khác để khấu trừ, để tính chi phí khi xác định thuế TNDN (trong đó có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với hàng hóa, dịch vụ mua vào từng lần từ 05 triệu đồng trở lên theo Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP và điểm c khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP).

Hướng dẫn cách khắc phục

Vậy nếu DN xuất hóa đơn bị sai thời điểm so với quy định thuộc một trong trường hợp trên thì Kế toán phải xử lý thế nào? Nguyên tắc: hóa đơn, biên bản và hồ sơ phải phản ánh đúng sự thật; không sửa, ghi lùi ngày để làm cho khớp với ngày hóa đơn khi thực tế giao nhận diễn ra vào ngày khác.

TH1: Nếu ngày xuất hóa đơn vẫn còn nằm trong ngày của hiệu lực hợp đồng ( tức là chưa thanh lý hợp đồng)

  • Cách tốt nhất là lập ngay biên bản giao nhận hàng, bảng kê xác nhận dịch vụ, biên bản nghiệm thu bàn giao giữa 2 bên vào đúng ngày giao nhận thực tế, biên bản được lập thành 2 bản, rồi xuất hóa đơn cùng thời điểm theo Điều 9 Nghị định 254/2026/NĐ-CP. Bài gốc gợi ý để trống ngày, tháng, năm trên biên bản để điền sau cho phù hợp với ngày xuất hóa đơn; cách này không nên áp dụng vì ngày trên biên bản phải đúng thực tế (cách này vốn cũng ít khả thi vì khách hàng có thể sẽ không đồng ý).
  • Nếu hóa đơn đã lập sai thời điểm, thực hiện kê khai bổ sung hồ sơ khai thuế của kỳ có sai sót, nộp đủ số thuế còn thiếu và tiền chậm nộp (nếu có), đồng thời hạch toán lại doanh thu, chi phí đúng kỳ.

TH2: Nếu ngày xuất hóa đơn không nằm trong ngày hiệu lực của hợp đồng( Tức là hợp đồng đã thanh lý)

Đối với việc xuất hóa đơn nằm ngoài thời gian hiệu lực của hợp đồng, Ngày xuất cách xa ngày viết trên biên bản giao hàng hóa, bảng kê xác nhận dịch vụ, biên bản nghiệm thu bàn giao công trình, hoặc là thời điểm giao nhau của hai năm tài chính.

Thì lúc đó cần rà soát lại cả hệ thống hồ sơ đi kèm. Chỉ khi hai bên thực sự có thỏa thuận thay đổi về thời gian (hiệu lực hợp đồng, giao hàng, thanh toán, nghiệm thu) thì lập phụ lục hợp đồng hoặc biên bản bổ sung ghi đúng ngày lập thực tế. Các nội dung cần rà soát gồm:

  • Ngày của hợp đồng và ngày hiệu lực của hợp đồng, phụ lục hợp đồng (gia hạn hiệu lực, thời gian thanh toán, thời gian giao hàng… nếu hai bên thực sự thỏa thuận)
  • Ngày trên biên bản giao nhận hàng , bảng kê xác nhận dịch vụ, biên bản nghiệm thu bàn giao: giữ đúng ngày giao nhận thực tế
  • Đối với xây dựng lắp đặt thì phải rà soát thêm cả hồ sơ thanh toán, tiến độ thi công và một số hồ sơ khác liên quan.
  • Đây là cách khó nhất không phải DN nào cũng làm được nhất là hồ sơ của các DN xây dựng lắp đặt, phải kết hợp với nhiều bộ phận khác nữa ở trong DN thì hồ sơ mới hoàn chỉnh được và có rất nhiều cách xử lý khác nhau còn phụ thuộc vào hồ sơ thực tế của DN. Khi sai thời điểm giao nhau của hai năm tài chính, nên trao đổi với cơ quan thuế quản lý hoặc đơn vị tư vấn trước khi quyết định.
Thực hành cùng giảng viênMuốn làm được việc này trên chứng từ thật? Học kèm 1-1 với giảng viên Đức Minh.Xem khoá học

Căn cứ pháp lý

  • Nghị định 254/2026/NĐ-CP
  • Luật 48/2024/QH15
  • Nghị định 320/2025/NĐ-CP
  • Thông tư 20/2026/TT-BTC
  • Nghị định 125/2020/NĐ-CP
  • Nghị định 310/2025/NĐ-CP
  • Luật 108/2025/QH15
  • Nghị quyết 204/2025/QH15
  • Thông tư 39/2014/TT-BTC
  • Thông tư 10/2014/TT-BTC
  • Thông tư 96/2015/TT-BTC

Khoá học liên quan

Kế toán thực tế

Kèm 1-1 trên chứng từ thật · khai giảng liên tục