Trả lời nhanh
Hồ sơ nhập khẩu cần kẹp tờ khai hải quan, hợp đồng ngoại, invoice, hóa đơn dịch vụ, chứng từ nộp thuế và thanh toán. Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (từ 01/01/2026), nhận bộ hồ sơ hạch toán Nợ 156, 211/Có 331 theo tỷ giá giao dịch thực tế; thuế nhập khẩu Nợ 156, 211/Có 3333; thuế GTGT hàng nhập khẩu Nợ 1331/Có 33312. Chênh lệch tỷ giá ghi Có 515 hoặc Nợ 635. Giá tính thuế nhập khẩu là trị giá hải quan, tính đến cửa khẩu nhập đầu tiên.
Ý chính
- Hồ sơ nhập khẩu gồm tờ khai hải quan, hợp đồng ngoại, invoice, chứng từ nộp thuế và thanh toán không dùng tiền mặt
- Giá mua: Nợ 156, 211/Có 331 theo tỷ giá giao dịch thực tế (Thông tư 99/2025/TT-BTC), gốc ngoại tệ lấy theo hợp đồng hoặc invoice
- Thuế nhập khẩu: Nợ 156, 211/Có 3333; thuế GTGT hàng nhập khẩu: Nợ 1331/Có 33312
- Chi phí vận chuyển, bảo hiểm, phí khác: Nợ 156, Nợ 133/Có 331, 111, ghi rõ số tờ khai
- Chênh lệch tỷ giá khi thanh toán ghi vào 515 (lãi) hoặc 635 (lỗ)
- Giá tính thuế nhập khẩu là trị giá hải quan (Điều 8 Luật 107/2016/QH13), tính đến cửa khẩu nhập đầu tiên
Theo quy định tại thời điểm đăng bài (28/11/2014); chính sách có thể đã thay đổi.
Cập nhật ngày 15/11/2026: bài đã được cập nhật theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (chế độ kế toán doanh nghiệp, hiệu lực từ 01/01/2026, thay Thông tư 200/2014/TT-BTC), Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15 và Nghị định 181/2025/NĐ-CP (hiệu lực từ 01/07/2025), Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 107/2016/QH13 (đã sửa đổi bởi Luật 90/2025/QH15). Các tài khoản trong bài vẫn dùng được cho doanh nghiệp theo Thông tư 133/2016/TT-BTC.
Kế toán xuất nhập khẩu là một nghề khá hot hiện nay, tuy nhiên các bạn kế toán mới ra trường thường hay hạch toán sai các bút toán liên quan đến nhập khẩu hàng hóa. Vì nghiệp vụ liên quan đến nhập khẩu hàng hóa có tới ba khoản tiền cùng lúc trên một chứng từ nên khiến các bạn kế toán thường hay nhầm lẫn.
Vì vậy ĐỨC MINH xin chia sẻ kinh nghiệm làm kế toán xuất nhập khẩu sau đây:

Hồ sơ nhập khẩu nên kẹp các chứng từ như sau
- Tờ khai hải quan và các phụ lục
- Hợp đồng ngoại (Contract)
- Hóa đơn thương mại của bên bán (Invoice)
- Các giấy tờ khác của lô hàng như: Chứng nhận xuất xứ, tiêu chuẩn chất lượng…
- Các hóa đơn (hóa đơn điện tử) dịch vụ liên quan đến hoạt động nhập khẩu như: bảo hiểm, vận tải quốc tế, vận tải nội địa, kiểm hóa, nâng hạ, phí chứng từ, lưu kho …
- Giấy nộp tiền vào NSNN
- Thông báo nộp thuế/UNC thuế (chứng từ nộp thuế GTGT ở khâu nhập khẩu là chứng từ để khấu trừ thuế GTGT đầu vào theo điểm a khoản 2 Điều 14 Luật 48/2024/QH15 và Điều 25 Nghị định 181/2025/NĐ-CP)
- Lệnh chi/UNC thanh toán công nợ ngoại tệ người bán (hàng hóa nhập khẩu từ 05 triệu đồng đã gồm thuế GTGT trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt mới được khấu trừ thuế GTGT đầu vào - điểm b khoản 2 Điều 14 Luật 48/2024/QH15, Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP)

Bút toán hạch toán
Khi nhận được tờ khai và bộ hồ sơ về hàng hóa, kế toán ghi:
Hạch toán giá mua
Nợ 156, 211/Có 331: Số tiền = giá mua hàng theo hợp đồng giá gốc ngoại tệ x tỷ giá giao dịch thực tế.
Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (hướng dẫn Tài khoản 413), tỷ giá giao dịch thực tế là tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên có giao dịch, hoặc tỷ giá xấp xỉ (chênh lệch không vượt quá +/-1% so với tỷ giá đó), áp dụng nhất quán. Tỷ giá trên tờ khai hải quan dùng để tính thuế nhập khẩu, thuế GTGT; doanh nghiệp không nên mặc định lấy tỷ giá tờ khai để ghi nhận giá mua, trừ khi tỷ giá đó phù hợp với nguyên tắc nêu trên. Trước đây, trên thực tế nhiều doanh nghiệp lấy tỷ giá trên tờ khai để dễ theo dõi.
Lưu ý: gốc ngoại tệ được lấy theo hợp đồng hoặc invoice (không phải trên tờ khai hải quan) vì số tiền trên tờ khai lệ thuộc vào điều kiện cơ sở giao hàng.
Hạch toán thuế nhập khẩu
Nợ 156, 211/Có 3333: số thuế NK trên tờ khai hải quan (Tài khoản 3333 - Thuế xuất, nhập khẩu).
Theo điểm c mục 1 Tài khoản 156 Thông tư 99/2025/TT-BTC, giá gốc hàng hóa mua vào gồm giá mua, chi phí thu mua, thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường (nếu có) và thuế GTGT hàng nhập khẩu (nếu không được khấu trừ); bút toán nhập khẩu hướng dẫn tại điểm b mục 3.1.
Hạch toán thuế GTGT hàng nhập khẩu
Nợ 1331/Có 33312: số thuế GTGT NK trên tờ khai hải quan (Tài khoản 33312 - Thuế GTGT hàng nhập khẩu), nếu thuế GTGT đầu vào được khấu trừ. Nếu thuế GTGT hàng nhập khẩu không được khấu trừ thì ghi Nợ 156, 211/Có 33312.
Khi nộp thuế vào ngân sách nhà nước: Nợ 3333, 33312/Có 112.
Giá tính thuế GTGT hàng nhập khẩu = trị giá tính thuế nhập khẩu + thuế nhập khẩu + thuế nhập khẩu bổ sung (nếu có) + thuế tiêu thụ đặc biệt (nếu có) + thuế bảo vệ môi trường (nếu có) (điểm b khoản 1 Điều 7 Luật 48/2024/QH15). Thuế suất theo Điều 9 Luật này (thường 10%; một số mặt hàng 5% hoặc 0%; trước 01/01/2027 một số hàng hóa, dịch vụ được giảm xuống 8% theo Nghị quyết 204/2025/QH15, trừ nhóm loại trừ).
Hạch toán các chi phí liên quan khác
Các chi phí trong quá trình nhập cho đến khi hàng về nhập kho (vận chuyển, bảo hiểm, phí khác…), căn cứ vào hóa đơn GTGT của các đơn vị cung cấp dịch vụ, kế toán ghi:
- Nợ 156: giá trị dịch vụ
- Nợ 133: Thuế GTGT đầu vào
- Có 331, 111: Tổng giá trị thanh toán trên hóa đơn
Lưu ý: nội dung hạch toán nên ghi rõ loại phí và số tờ khai hải quan mà nó phục vụ.
Công đoạn thanh toán hàng nhập khẩu
Chênh lệch tỉ giá (CLTG)
Ký quỹ
Xác định trong tình huống ngân hàng yêu cầu ký quỹ và sử dụng để thanh toán luôn, không giải tỏa ký quỹ trả về tài khoản công ty.
Nợ 331/Có 112 = Giá trị ngoại tệ x tỷ giá tại thời điểm ký quỹ
Trường hợp tiền ký quỹ chưa dùng để thanh toán ngay thì doanh nghiệp theo dõi khoản ký quỹ (Tài khoản 244 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC; Thông tư 133/2016/TT-BTC ghi vào Tài khoản 1386) và kết chuyển khi ngân hàng dùng để thanh toán cho người bán.
Thanh toán phần còn lại
Nợ 331/Có 112 = Giá trị ngoại tệ x tỷ giá tại thời điểm thanh toán phần còn lại
Tổng hợp chênh lệch tỷ giá
Lập bảng tổng hợp chênh lệch tỷ giá cho từng tờ khai, căn cứ vào kết quả CLTG để có bút toán lỗ hoặc lãi CLTG, kế toán ghi:
Nợ 331/Có 515 hoặc Nợ 635/Có 331
Theo khoản 1.4.4 Tài khoản 413 Thông tư 99/2025/TT-BTC, chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh trong kỳ (kể cả khi thanh toán) được phản ánh ngay vào doanh thu hoạt động tài chính (lãi, Tài khoản 515) hoặc chi phí tài chính (lỗ, Tài khoản 635). Tại thời điểm lập Báo cáo tài chính, doanh nghiệp đánh giá lại số dư các khoản nợ phải trả có gốc ngoại tệ theo tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên có giao dịch.
Lưu ý về giá tính thuế nhập khẩu
Theo khoản 1 Điều 8 Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 107/2016/QH13, trị giá tính thuế nhập khẩu là trị giá hải quan theo quy định của Luật Hải quan. Nguyên tắc chung: trị giá hải quan hàng nhập khẩu là giá thực tế phải trả tính đến cửa khẩu nhập đầu tiên, tức là giá mua cộng các chi phí vận tải, bảo hiểm quốc tế và các khoản điều chỉnh khác theo quy định. Như vậy nếu các bạn nghiên cứu điều kiện cơ sở giao hàng sẽ hiểu nó gần như tương ứng với các điều kiện C (như CIF, C&F) cho dù hợp đồng bạn ký với điều kiện nào đi nữa. Cách xác định chi tiết thực hiện theo văn bản hướng dẫn về trị giá hải quan hiện hành (Nghị định 08/2015/NĐ-CP được sửa đổi bởi Nghị định 167/2025/NĐ-CP; Thông tư 39/2015/TT-BTC đã được sửa đổi, bổ sung), cần đối chiếu bản hợp nhất mới nhất.
Cần căn cứ vào điều kiện cơ sở giao hàng được ghi trên tờ khai, đối chiếu với hợp đồng hoặc hóa đơn để xác định giá ngoại tệ nhập một cách chính xác.
Đó là lý do vì sao trên các tờ khai hải quan các bạn thường thấy có ghi các khoản phí như: I, F, THC …, chỉ là phần hải quan ấn định vào giá nhập để kê khai thuế thôi (xem thêm Tỷ giá tính thuế xuất nhập khẩu là gì và những lưu ý).
Bài viết và khoá học liên quan
Căn cứ pháp lý
- Thông tư 99/2025/TT-BTC
- Luật 48/2024/QH15
- Nghị định 181/2025/NĐ-CP
- Luật 107/2016/QH13
- Luật 90/2025/QH15
- Nghị định 08/2015/NĐ-CP
- Nghị định 167/2025/NĐ-CP
- Thông tư 39/2015/TT-BTC
- Thông tư 200/2014/TT-BTC
- Thông tư 133/2016/TT-BTC
Khoá học liên quan
Kế toán thực tế
Kèm 1-1 trên chứng từ thật · khai giảng liên tục



