Trả lời nhanh

Bán hàng giá thấp hơn giá vốn không tự động bị truy thuế; mấu chốt là giá bán có phù hợp giá trị giao dịch thông thường trên thị trường tại thời điểm bán hay không. Theo điểm e khoản 2 Điều 24 Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 (hiệu lực 01/07/2026), nếu hạch toán, kê khai không theo giá thực tế hoặc giá thị trường làm giảm nghĩa vụ thuế, cơ quan thuế sẽ ấn định thuế, truy thu GTGT, TNDN và có thể xử phạt. Doanh nghiệp cần lưu bảng báo giá khi hàng mất giá, biên bản kiểm kê khi hàng hư hỏng.

Ý chính

  • Căn cứ hiện hành: Điều 24 Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 và Nghị định 252/2026/NĐ-CP, cùng hiệu lực từ 01/07/2026
  • Ấn định thuế khi mua, bán, hạch toán không đúng giá thực tế thanh toán hoặc không theo giá trị giao dịch thông thường trên thị trường làm giảm nghĩa vụ thuế
  • Không giải trình được: truy thu thuế GTGT, TNDN, tiền chậm nộp và có thể bị phạt 20% số thuế khai thiếu
  • Mấu chốt là so với giá thị trường tại thời điểm bán, không phải so với giá vốn
  • Hàng công nghệ mất giá: lưu bảng báo giá của nhà sản xuất hoặc đối tác tại thời điểm đó
  • Hàng hư hỏng, kém phẩm chất: cần biên bản kiểm kê, ghi nhận sự việc

Theo quy định tại thời điểm đăng bài (19/12/2018); chính sách có thể đã thay đổi.

Cập nhật ngày 12/11/2026: bài đã được cập nhật theo Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/07/2026) và Nghị định 252/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Quản lý thuế (hiệu lực từ 01/07/2026).

Doanh nghiệp bán hàng với giá thấp hơn giá vốn thường lo bị cơ quan thuế truy thu. Bài viết phân tích căn cứ pháp lý và hồ sơ cần chuẩn bị để giải trình.

1. Căn cứ pháp lý

  • Điều 24 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 (ấn định thuế), có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, thay thế Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14.
  • Nghị định 252/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế, có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, thay thế Nghị định 126/2020/NĐ-CP.
  • Điều 44, Điều 45 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 (xử phạt vi phạm hành chính về quản lý thuế).

Trước đây, nội dung này được quy định tại Điều 37 Luật Quản lý thuế số 78/2006/QH11, Thông tư 28/2011/TT-BTC và Điều 25 Thông tư 156/2013/TT-BTC; từ 01/07/2020 đến hết 30/06/2026 là Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14. Các văn bản này đã hết hiệu lực. Riêng các cuộc kiểm tra thuế có quyết định kiểm tra ban hành trước 01/07/2026 mà chưa có kết luận thì tiếp tục thực hiện theo Luật số 38/2019/QH14 (khoản 3 Điều 53 Luật số 108/2025/QH15).

Khi bị cơ quan thuế kiểm tra nếu doanh nghiệp không giải trình được việc giá bán thấp hơn là giá mua là hợp lý thì nguy cơ sẽ bị cơ quan thuế ấn định thuế là rất cao.

Các trường hợp ấn định thuế

Theo đó:

Theo khoản 1 Điều 24 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, cơ quan quản lý thuế ấn định số tiền thuế phải nộp hoặc ấn định từng yếu tố, căn cứ tính thuế để xác định số tiền thuế phải nộp. Khoản 2 Điều 24 liệt kê các trường hợp cơ quan thuế ấn định thuế. Hai trường hợp liên quan trực tiếp đến việc bán hàng dưới giá vốn là:

a) Không phản ánh hoặc phản ánh không đầy đủ, trung thực, chính xác số liệu trên sổ kế toán để xác định nghĩa vụ nộp thuế (điểm c khoản 2 Điều 24).

b) Mua, bán, trao đổi và hạch toán, kê khai thuế theo giá trị hàng hóa, dịch vụ không đúng với giá thực tế thanh toán hoặc không theo giá trị giao dịch thông thường trên thị trường làm giảm nghĩa vụ nộp thuế (điểm e khoản 2 Điều 24).

Ngoài ra, điểm h khoản 2 Điều 24 còn quy định trường hợp sử dụng chứng từ, tài liệu không phản ánh đúng bản chất giao dịch hoặc giá trị giao dịch thực tế để làm giảm nghĩa vụ thuế.

Căn cứ ấn định thuế, phương pháp ấn định thuế, thẩm quyền và thủ tục ấn định thuế do Chính phủ quy định (khoản 3 Điều 24), hiện nay là Nghị định 252/2026/NĐ-CP. Trước đây, Thông tư 156/2013/TT-BTC hướng dẫn cơ quan thuế có thể tham khảo giá do cơ quan quản lý nhà nước công bố cùng thời điểm, hoặc giá mua, giá bán của doanh nghiệp kinh doanh cùng ngành nghề, cùng mặt hàng tại địa phương để xác định giá thực tế phù hợp với thị trường.

Hậu quả khi không chứng minh được

Hậu quả: nếu không chứng minh được hồ sơ hợp lý về việc giá bán thấp hơn giá vốn thì:

  • Truy lại thuế GTGT
  • Truy lại thuế TNDN
  • Bị xử phạt vi phạm hành chính về quản lý thuế tùy tính chất, mức độ vi phạm (khoản 5 Điều 44 Luật số 108/2025/QH15). Ví dụ, hành vi khai sai căn cứ tính thuế dẫn đến thiếu số thuế phải nộp nhưng nghiệp vụ đã được ghi nhận đầy đủ trên sổ kế toán bị phạt 20% số tiền thuế khai thiếu (khoản 2 Điều 45 và điểm b khoản 3 Điều 44), ngoài việc nộp đủ tiền thuế và tiền chậm nộp
  • Phạt vi phạm thủ tục thuế nếu có (thời hiệu xử phạt vi phạm thủ tục thuế là 02 năm theo khoản 7 Điều 44)

Mấu chốt là giá thị trường

Tuy nhiên các bạn chớ vội hoang mang. Chúng ta hãy đọc kỹ quy định tại điểm e khoản 2 Điều 24 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 nêu trên.

“e) Mua, bán, trao đổi và hạch toán, kê khai thuế theo giá trị hàng hóa, dịch vụ không đúng với giá thực tế thanh toán hoặc không theo giá trị giao dịch thông thường trên thị trường làm giảm nghĩa vụ nộp thuế;”

Như vậy mấu chốt ở đây là giá bạn bán có phù hợp với thị trường hay không. Tức là giá thị trường tại thời điểm bạn bán hàng có tương đương với giá bán của bạn hay không? Chứ bài toán ở đây không phải là so sánh với giá vốn.

Nếu giá bạn bán tương đương với giá thị trường lúc đó thì không có vấn đề gì. Chúng ta chuẩn bị hồ sơ giải trình ok là được. Ngược lại thì sẽ bị ấn định thuế.

Như ví dụ về hàng công nghệ nêu trên thì đương nhiên một sản phẩm công nghệ nhanh lỗi thời thì giá thị trường càng ngày càng giảm. Bạn cần phải có bảng báo giá sản phẩm của nhà sản xuất hoặc các đối tác tại thời điểm đó để lưu lại.

Còn về hàng hư hỏng thì các bạn phải có biên bản kiểm kê, ghi nhận sự việc…

2. Hồ sơ chuẩn bị giải trình giá bán thấp hơn giá vốn

  • Hồ sơ chứng minh lý do bán giá thấp hơn giá thị trường hoặc giá niêm yết
  • Do hàng hóa bị hư hỏng, kém phẩm chất theo sinh lý hóa của sản phẩm hàng hóa
  • Các lý do khác….
Thực hành cùng giảng viênMuốn làm được việc này trên chứng từ thật? Học kèm 1-1 với giảng viên Đức Minh.Xem khoá học

Căn cứ pháp lý

  • Luật 108/2025/QH15
  • Nghị định 252/2026/NĐ-CP
  • Luật 38/2019/QH14
  • Luật 78/2006/QH11
  • Thông tư 156/2013/TT-BTC

Khoá học liên quan

Kế toán thực tế

Kèm 1-1 trên chứng từ thật · khai giảng liên tục