Trả lời nhanh

Theo Bộ luật Lao động 2019 (hiệu lực 01/01/2021), NSDLĐ không được giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ và không được yêu cầu đặt cọc bằng tiền hay tài sản. Hợp đồng xác định thời hạn hết hạn mà vẫn làm việc thì trong 30 ngày phải ký hợp đồng mới. Lương thử việc ít nhất 85%; làm thêm giờ ít nhất 150% (ngày thường), 200% (ngày nghỉ hằng tuần), 300% (ngày lễ, tết, chưa kể lương ngày lễ). Báo trước khi nghỉ việc: 45 ngày, 30 ngày hoặc 03 ngày làm việc tùy loại hợp đồng.

Ý chính

  • NSDLĐ không được giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ; không được yêu cầu đặt cọc bằng tiền hoặc tài sản (Điều 17)
  • Chỉ còn hợp đồng xác định thời hạn (tối đa 36 tháng) và không xác định thời hạn; hết hạn mà vẫn làm việc, 30 ngày không ký mới thì thành hợp đồng không xác định thời hạn (Điều 20)
  • Thử việc tối đa 180/60/30 ngày và 06 ngày làm việc tùy công việc; lương thử việc ít nhất 85% (Điều 25, 26)
  • Báo trước khi đơn phương chấm dứt hợp đồng: 45 ngày, 30 ngày hoặc 03 ngày làm việc tùy loại hợp đồng (Điều 35)
  • Lương làm thêm giờ ít nhất 150%, 200%, 300%; làm thêm cần NLĐ đồng ý, tối đa 40 giờ/tháng và 200 giờ/năm trừ trường hợp đặc biệt (Điều 98, 107)
  • Làm việc không quá 08 giờ/ngày, 48 giờ/tuần; giờ làm đêm từ 22 giờ đến 06 giờ sáng hôm sau; 11 ngày nghỉ lễ, tết theo Điều 112 và ngày 24/11 theo Nghị quyết 28/2026/QH16 (từ 01/7/2026), tổng 12 ngày nghỉ hưởng nguyên lương (Điều 105, 106)

Theo quy định tại thời điểm đăng bài (22/08/2017); chính sách có thể đã thay đổi.

Cập nhật ngày 15/11/2026: bài đã được cập nhật theo Bộ luật Lao động 2019 (Luật 45/2019/QH14, hiệu lực từ 01/01/2021), thay cho Bộ luật Lao động 2012 mà bài đã dẫn khi đăng năm 2017.

Hợp đồng lao động và thử việc

1. Người sử dụng lao động (NSDLĐ) không được giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ của người lao động (khoản 1 Điều 17 Bộ luật Lao động 2019).

2. NSDLĐ không được yêu cầu người lao động (NLĐ) thực hiện biện pháp bảo đảm bằng tiền hoặc tài sản khác cho việc thực hiện hợp đồng lao động, và không được buộc NLĐ thực hiện hợp đồng lao động để trả nợ cho NSDLĐ (khoản 2, 3 Điều 17). (Vấn đề này trong thực tế nhiều doanh nghiệp kinh doanh đa cấp bất chính vẫn áp dụng)

3. Một người có thể ký kết hợp đồng với nhiều người sử dụng lao động khác nhau miễn đảm bảo thực hiện đầy đủ các nội dung đã giao kết (Điều 19).

4. Bộ luật Lao động 2019 chỉ còn hai loại hợp đồng lao động là hợp đồng không xác định thời hạn và hợp đồng xác định thời hạn (tối đa 36 tháng); không còn loại hợp đồng theo mùa vụ như Bộ luật Lao động 2012 (Điều 20). Khi hợp đồng xác định thời hạn hết hạn mà NLĐ vẫn tiếp tục làm việc thì trong vòng 30 ngày kể từ ngày hết hạn hai bên PHẢI ký hợp đồng mới. Nếu không ký thì:

  • Hợp đồng đã giao kết trở thành hợp đồng lao động không xác định thời hạn.
  • Trong thời gian chưa ký hợp đồng mới, quyền, nghĩa vụ và lợi ích của hai bên vẫn thực hiện theo hợp đồng đã giao kết.
  • Nếu hai bên ký hợp đồng mới là hợp đồng xác định thời hạn thì chỉ được ký thêm 01 lần, sau đó nếu NLĐ vẫn tiếp tục làm việc thì phải ký hợp đồng không xác định thời hạn (trừ một số trường hợp luật quy định, ví dụ giám đốc doanh nghiệp có vốn nhà nước).

5. Thử việc

Chỉ được thử việc một lần đối với một công việc, không áp dụng thử việc đối với hợp đồng lao động có thời hạn dưới 01 tháng (Điều 24, 25).

  • Thời gian thử việc không quá 180 ngày đối với công việc của người quản lý doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp, Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp.
  • Không quá 60 ngày đối với công việc có chức danh nghề nghiệp cần trình độ chuyên môn, kỹ thuật từ cao đẳng trở lên.
  • Không quá 30 ngày đối với công việc có chức danh nghề nghiệp cần trình độ chuyên môn, kỹ thuật trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ.
  • Không quá 06 ngày làm việc đối với công việc khác.
  • Lương thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất bằng 85% mức lương của công việc đó (Điều 26).
  • Trong thời gian thử việc, mỗi bên có quyền hủy bỏ hợp đồng thử việc hoặc hợp đồng lao động đã giao kết mà không cần báo trước và không phải bồi thường (khoản 2 Điều 27).

7. Khi gặp khó khăn đột xuất (thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh nguy hiểm, sự cố điện, nước...) hoặc do nhu cầu sản xuất, kinh doanh thì NSDLĐ được tạm thời chuyển NLĐ sang làm công việc khác so với hợp đồng nhưng không quá 60 ngày làm việc cộng dồn trong 01 năm; quá 60 ngày làm việc cộng dồn trong 01 năm thì chỉ được thực hiện khi NLĐ đồng ý bằng văn bản. NSDLĐ phải báo trước ít nhất 03 ngày làm việc, thông báo rõ thời hạn làm tạm thời và bố trí công việc phù hợp với sức khỏe, giới tính của NLĐ (Điều 29).

8. Các trường hợp tạm hoãn thực hiện HĐLĐ (Điều 30)

  • Thực hiện nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ tham gia Dân quân tự vệ;
  • Bị tạm giữ, tạm giam theo quy định của pháp luật về tố tụng hình sự;
  • Phải chấp hành quyết định đưa vào trường giáo dưỡng, cơ sở cai nghiện bắt buộc hoặc cơ sở giáo dục bắt buộc;
  • Lao động nữ mang thai theo quy định tại Điều 138 Bộ luật Lao động;
  • Một số trường hợp khác theo Điều 30 hoặc do hai bên thỏa thuận.

Trong thời gian tạm hoãn, NLĐ không được hưởng lương và quyền, lợi ích đã giao kết, trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định khác.

9. Được quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động nhưng phải báo trước cho NSDLĐ (khoản 1 Điều 35):

  • Ít nhất 45 ngày nếu làm việc theo HĐLĐ không xác định thời hạn;
  • Ít nhất 30 ngày nếu làm việc theo HĐLĐ xác định thời hạn từ 12 tháng đến 36 tháng;
  • Ít nhất 03 ngày làm việc nếu làm việc theo HĐLĐ xác định thời hạn dưới 12 tháng;
  • Một số ngành, nghề, công việc đặc thù thì thời hạn báo trước theo quy định của Chính phủ.

NLĐ có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng mà không cần báo trước trong các trường hợp tại khoản 2 Điều 35, ví dụ không được bố trí đúng công việc, địa điểm hoặc điều kiện làm việc đã thỏa thuận, không được trả đủ lương hoặc trả lương không đúng thời hạn, bị ngược đãi, bị quấy rối tình dục tại nơi làm việc.

10. Được trả trợ cấp mất việc làm nếu doanh nghiệp thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế (Điều 42), hoặc chia, tách, hợp nhất, sáp nhập (Điều 43) mà không thể bố trí việc làm và phải cho NLĐ thôi việc. Điều kiện là NLĐ đã làm việc thường xuyên từ đủ 12 tháng trở lên; mỗi năm làm việc trả 01 tháng tiền lương nhưng ít nhất bằng 02 tháng tiền lương (Điều 47).

Tiền lương và làm thêm giờ

11. Mức lương theo công việc hoặc chức danh không được thấp hơn mức lương tối thiểu (khoản 2 Điều 90). Mức lương tối thiểu được xác lập theo vùng (Điều 91). Từ 01/01/2026, mức lương tối thiểu tháng theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP là: vùng I 5.310.000 đồng, vùng II 4.730.000 đồng, vùng III 4.140.000 đồng, vùng IV 3.700.000 đồng.

12. Phải được trả lương trực tiếp, đầy đủ, đúng hạn (khoản 1 Điều 94). Chỉ khi vì lý do bất khả kháng mà NSDLĐ đã tìm mọi biện pháp khắc phục nhưng không thể trả lương đúng hạn thì mới được chậm, và không được chậm quá 30 ngày; nếu chậm từ 15 ngày trở lên thì NSDLĐ phải đền bù cho NLĐ một khoản tiền ít nhất bằng số tiền lãi của số tiền trả chậm, tính theo lãi suất huy động tiền gửi có kỳ hạn 01 tháng do ngân hàng nơi NSDLĐ mở tài khoản trả lương công bố tại thời điểm trả lương (khoản 4 Điều 97).

13. Lương làm thêm giờ (Điều 98)

  • Làm thêm vào ngày thường, ít nhất bằng 150%;
  • Làm thêm vào ngày nghỉ hằng tuần, ít nhất bằng 200%;
  • Làm thêm vào ngày nghỉ lễ, tết, ngày nghỉ có hưởng lương, ít nhất bằng 300% chưa kể tiền lương ngày lễ, tết, ngày nghỉ có hưởng lương đối với người lao động hưởng lương ngày.
  • Làm việc vào ban đêm thì được trả thêm ít nhất bằng 30% tiền lương tính theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương thực trả theo công việc của ngày làm việc bình thường.
  • Làm thêm giờ vào ban đêm thì ngoài tiền lương làm thêm giờ và tiền lương làm việc ban đêm, NLĐ còn được trả thêm 20% tiền lương tính theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương theo công việc làm vào ban ngày của ngày làm việc bình thường, ngày nghỉ hằng tuần hoặc ngày nghỉ lễ, tết.

14. Được quyền tạm ứng tiền lương theo quy định tại Điều 101.

Thời giờ làm việc, nghỉ ngơi và ngày nghỉ

15. Thời giờ làm việc bình thường không quá 08 giờ trong 01 ngày và không quá 48 giờ trong 01 tuần (khoản 1 Điều 105). NSDLĐ có quyền quy định thời giờ làm việc theo ngày hoặc tuần nhưng phải thông báo cho NLĐ biết; trường hợp theo tuần thì không quá 10 giờ trong 01 ngày và không quá 48 giờ trong 01 tuần. Nhà nước khuyến khích tuần làm việc 40 giờ. Người làm việc theo thời giờ bình thường từ 06 giờ trở lên trong một ngày được nghỉ giữa giờ ít nhất 30 phút liên tục (khoản 1 Điều 109).

16. Giờ làm việc ban đêm được tính từ 22 giờ đến 06 giờ sáng ngày hôm sau (Điều 106). Làm việc ban đêm thì được nghỉ giữa giờ ít nhất 45 phút liên tục. Làm việc theo ca được nghỉ ít nhất 12 giờ trước khi chuyển sang ca khác (Điều 110).

17. NSDLĐ chỉ được sử dụng NLĐ làm thêm giờ khi có sự đồng ý của NLĐ và bảo đảm (khoản 2 Điều 107): số giờ làm thêm không quá 50% số giờ làm việc bình thường trong 01 ngày; trường hợp áp dụng thời giờ làm việc theo tuần thì tổng số giờ làm việc bình thường và làm thêm không quá 12 giờ trong 01 ngày; không quá 40 giờ làm thêm trong 01 tháng; không quá 200 giờ làm thêm trong 01 năm. Một số ngành, nghề, công việc theo khoản 3 Điều 107 được làm thêm không quá 300 giờ trong 01 năm. Trường hợp đặc biệt theo Điều 108 thì không bị giới hạn số giờ làm thêm.

18. Mỗi tuần được nghỉ ít nhất 24 giờ liên tục. Trường hợp đặc biệt do chu kỳ lao động không thể nghỉ hằng tuần thì NSDLĐ phải bảo đảm cho NLĐ được nghỉ tính bình quân 01 tháng ít nhất 04 ngày (Điều 111).

19. Người lao động làm việc đủ 12 tháng cho một người sử dụng lao động thì được nghỉ hằng năm hưởng nguyên lương: 12 ngày làm việc nếu làm công việc trong điều kiện bình thường; 14 ngày làm việc đối với người chưa thành niên, người khuyết tật, người làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; 16 ngày làm việc đối với người làm nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm (khoản 1 Điều 113). Làm việc không đủ 12 tháng thì có số ngày nghỉ tương ứng với số tháng làm việc. Cứ đủ 05 năm làm việc cho một người sử dụng lao động thì được tăng thêm 01 ngày nghỉ hằng năm (Điều 114).

20. Ngày nghỉ lễ, tết hưởng nguyên lương theo Điều 112 Bộ luật Lao động 2019 (11 ngày) và Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11

  • Tết Dương lịch: 01 ngày (01/01 dương lịch);
  • Tết Âm lịch: 05 ngày;
  • Ngày Chiến thắng (30/4): 01 ngày;
  • Ngày Quốc tế lao động (01/5): 01 ngày;
  • Quốc khánh: 02 ngày (02/9 và 01 ngày liền kề trước hoặc sau);
  • Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương (10/3 âm lịch): 01 ngày.

Ngoài 11 ngày trên, từ ngày 01/7/2026, theo khoản 1 Điều 2 Nghị quyết 28/2026/QH16 của Quốc hội, ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam; người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương. Như vậy từ năm 2026 người lao động có 12 ngày nghỉ hưởng nguyên lương trong năm.

21. Đối với người lao động nước ngoài còn được nghỉ thêm 01 ngày Tết cổ truyền dân tộc và 01 ngày Quốc khánh của nước họ (khoản 2 Điều 112).

22. Nếu ngày nghỉ hằng tuần trùng với ngày nghỉ lễ, tết thì người lao động được nghỉ bù vào ngày làm việc kế tiếp (khoản 3 Điều 111). Quy định nghỉ bù này áp dụng cho các ngày lễ, tết tại khoản 1 Điều 112; với ngày 24/11, nên theo thông báo hằng năm của cơ quan có thẩm quyền.

23. Những ngày nghỉ việc riêng theo Điều 115

Nghỉ việc riêng vẫn hưởng nguyên lương (phải thông báo với NSDLĐ):

  • Nghỉ kết hôn: 03 ngày
  • Con đẻ, con nuôi kết hôn: nghỉ 01 ngày.
  • Cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi; cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi của vợ hoặc chồng; vợ hoặc chồng; con đẻ, con nuôi chết: nghỉ 03 ngày.

Nghỉ không hưởng lương 01 ngày (phải thông báo với NSDLĐ) khi ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh, chị, em ruột chết; cha hoặc mẹ kết hôn; anh, chị, em ruột kết hôn. Trước đây, bài này ghi các trường hợp này nghỉ 01 ngày hưởng nguyên lương; theo Bộ luật Lao động 2019 thì đây là ngày nghỉ không hưởng lương.

24. Ngoài những ngày theo quy định, NLĐ và NSDLĐ có thể thỏa thuận để có những ngày nghỉ không hưởng lương khác (khoản 3 Điều 115).

Thực hành cùng giảng viênMuốn làm được việc này trên chứng từ thật? Học kèm 1-1 với giảng viên Đức Minh.Xem khoá học

Căn cứ pháp lý

  • Bộ luật 45/2019/QH14
  • Nghị định 145/2020/NĐ-CP
  • Nghị định 293/2025/NĐ-CP
  • Nghị quyết 28/2026/QH16

Khoá học liên quan

Kế toán thực tế

Kèm 1-1 trên chứng từ thật · khai giảng liên tục