Trả lời nhanh

Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (hiệu lực từ 01/01/2026), bán hàng trực tiếp ghi Nợ TK 111, 112, 131/Có TK 511, Có TK 333 và giá vốn Nợ TK 632/Có TK 156. Hàng gửi bán ghi Nợ TK 157/Có TK 156, khi bán được ghi doanh thu và Nợ TK 632/Có TK 157. Chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và hàng bán bị trả lại đều ghi Nợ TK 521; chiết khấu thanh toán ghi Nợ TK 635. Cuối kỳ kết chuyển sang TK 911, lãi hoặc lỗ chuyển vào TK 421.

Ý chính

  • Chi phí bán hàng ghi Nợ TK 641, chi phí quản lý doanh nghiệp ghi Nợ TK 642
  • Gửi bán: Nợ TK 157/Có TK 156; khi đã bán: Nợ TK 632/Có TK 157 và ghi doanh thu
  • Giảm giá hàng bán và hàng bán bị trả lại đều ghi Nợ TK 521 (không còn TK 531, 532); hàng trả lại nhập kho thì Nợ TK 156/Có TK 632
  • Chiết khấu thanh toán cho khách ghi Nợ TK 635 - Chi phí tài chính
  • Cuối kỳ kết chuyển Nợ TK 511/Có TK 521 để xác định doanh thu thuần, rồi kết chuyển doanh thu, giá vốn, chi phí sang TK 911
  • Lãi ghi Nợ TK 911/Có TK 421, lỗ ghi Nợ TK 421/Có TK 911

Theo quy định tại thời điểm đăng bài (20/06/2016); chính sách có thể đã thay đổi.

Cập nhật ngày 14/11/2026: bài đã được cập nhật theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (hiệu lực từ 01/01/2026, áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026, thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC).

Bài viết tổng hợp các bút toán thường gặp khi hạch toán nghiệp vụ bán hàng trong doanh nghiệp thương mại, từ ghi nhận doanh thu, giá vốn đến kết chuyển xác định kết quả kinh doanh.

Khái niệm

Bán hàng là hoạt động chủ yếu của các đơn vị kinh doanh thương mại. Các đơn vị này sau khi mua hàng hóa từ nhà cung cấp sẽ bán lại cho khách hàng để kiếm lợi nhuận.

Kế toán bán hàng là người trực tiếp thực hiện các nghiệp vụ liên quan đến quá trình bán hàng hóa, dịch vụ của doanh nghiệp. Kế toán bán hàng phản ánh chính xác, kịp thời và đầy đủ nhất hoạt động bán hàng. Từ đó xác định kết quả kinh doanh cho doanh nghiệp.

Lưu ý về chế độ kế toán áp dụng

  • Từ năm tài chính bắt đầu từ ngày 01/01/2026, doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (thay Thông tư 200/2014/TT-BTC). Doanh nghiệp nhỏ và vừa được lựa chọn áp dụng Thông tư 99/2025/TT-BTC và phải thực hiện nhất quán tối thiểu trong một kỳ kế toán năm.
  • Bản gốc của bài dùng TK 531 (hàng bán bị trả lại), TK 532 (giảm giá hàng bán) và TK 521 chỉ cho chiết khấu thương mại, tức cách đặt tài khoản của chế độ kế toán cũ (trước Thông tư 200/2014/TT-BTC). Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC không còn TK 531, 532: chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và hàng bán bị trả lại đều được phản ánh ở TK 521 - Các khoản giảm trừ doanh thu; doanh nghiệp có thể mở tài khoản chi tiết để theo dõi riêng từng khoản. Các phần dưới đây đã được viết lại theo cách này.
  • Doanh nghiệp vẫn đang áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC thì giữ theo hệ thống tài khoản của thông tư đó (Thông tư 133 không có TK 521, 531, 532; các khoản giảm trừ được ghi giảm doanh thu ở TK 511).

Các tài khoản sử dụng để định khoản nghiệp vụ bán hàng

  • TK 111 - Tiền mặt
  • TK 112 - Tiền gửi không kỳ hạn
  • TK 131 - Phải thu của khách hàng
  • TK 156 - Hàng hóa
  • TK 157 - Hàng gửi đi bán
  • TK 331 - Phải trả cho người bán
  • TK 333 - Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước (thuế GTGT đầu ra ghi ở TK 3331)
  • TK 421 - Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối
  • TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
  • TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính
  • TK 521 - Các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại)
  • TK 632 - Giá vốn hàng bán
  • TK 635 - Chi phí tài chính (gồm chiết khấu thanh toán cho người mua)
  • TK 641 - Chi phí bán hàng
  • TK 642 - Chi phí quản lý doanh nghiệp
  • TK 911 - Xác định kết quả kinh doanh

Ngoài ra còn 1 số TK 141, 242, 214, 334, 338…

Định khoản các nghiệp vụ kinh tế bán hàng phát sinh trong kế toán bán hàng

Chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp

Chi phí bán hàng phát sinh trong kỳ, kế toán ghi sổ:

Nợ TK 641 - Chi phí bán hàng
Có TK 111, 112, 331, 242, 335, …

Chi phí quản lý doanh nghiệp phát sinh trong kỳ:

Nợ TK 642 - Chi phí quản lý DN
Có TK 111, 112, 242, 334, 338, 331…

Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, chi phí chờ phân bổ được theo dõi ở TK 242 - Chi phí chờ phân bổ (bản gốc của bài ghi TK 142 theo cách đặt tài khoản cũ).

Hàng gửi đi bán

Khi xuất kho hàng hóa đem đi gửi bán theo phương pháp gửi bán, kế toán ghi sổ:

Nợ TK 157 - Hàng gửi đi bán
Có TK 156 - Hàng hóa

Khi hàng gửi đi bán đã được bán (được khách hàng chấp nhận), kế toán thực hiện 2 bút toán:

+) Nợ TK 111, 112, 131
Có TK 511 - Doanh thu bán hàng
Có TK 333 - Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước (nếu có)

+) Nợ TK 632 - Giá vốn hàng bán
Có TK 157 - Hàng gửi đi bán

Bán hàng trực tiếp

Khi xuất hàng hóa theo phương pháp bán hàng trực tiếp, kế toán ghi (tổng giá thanh toán gồm cả thuế GTGT đầu ra):

+) Nợ TK 111, 112, 131
Có TK 511 - Doanh thu bán hàng hóa
Có TK 333 - Thuế và các khoản phải nộp NN (3331)

+) Nợ TK 632 - Giá vốn hàng hóa
Có TK 156 - Hàng hóa

Chiết khấu thanh toán, giảm giá hàng bán và hàng bán bị trả lại

Khi chấp nhận chiết khấu thanh toán cho KH do KH thanh toán tiền hàng đúng hạn (trước hạn theo thỏa thuận), số chiết khấu được ghi vào chi phí tài chính, kế toán ghi:

Nợ TK 111, 112 (số tiền thực nhận)
Nợ TK 635 - Chi phí tài chính (số chiết khấu thanh toán)
Có TK 131 - Phải thu KH

Với trường hợp phải giảm giá hàng bán cho KH do KH kiểm tra hàng sai quy cách, kém phẩm chất hoặc lỗi gì đó (giảm giá ngoài hóa đơn, sau khi đã ghi nhận doanh thu), lúc này kế toán ghi sổ:

Nợ TK 521 - Các khoản giảm trừ doanh thu
Nợ TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (thuế GTGT đầu ra được giảm, nếu có)
Có TK 131 - Phải thu KH

Nếu giá bán trên hóa đơn đã trừ khoản giảm giá hoặc chiết khấu thương mại thì không dùng TK 521, doanh thu ghi theo giá đã trừ.

Trường hợp hàng đã bán trước đây nhưng bị trả lại vì 1 số lý do, khi nhập kho, kế toán ghi sổ:

+) Nợ TK 521 - Các khoản giảm trừ doanh thu (hàng bán bị trả lại)
Nợ TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (thuế GTGT của hàng bị trả lại, nếu có)
Có TK 131 - Phải thu KH

+) Nợ TK 156 - Hàng hóa
Có TK 632 - Giá vốn hàng bán

Phân bổ chi phí thu mua và kết chuyển cuối kỳ

Cuối kỳ, kế toán phân bổ chi phí thu mua hàng hóa cho phần hàng hóa đã bán trong kỳ (nếu doanh nghiệp theo dõi riêng chi phí thu mua trong giá gốc hàng hóa), kế toán ghi sổ:

Nợ TK 632 - Giá vốn hàng bán
Có TK 156 - Hàng hóa (phần chi phí thu mua hàng hóa)

Kết chuyển chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại đã phát sinh trong kỳ, kế toán hạch toán:

Nợ TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
Có TK 521 - Các khoản giảm trừ doanh thu

Kết chuyển doanh thu thuần, kế toán ghi:

Nợ TK 511 - Doanh thu bán hàng
Có TK 911 - Xác định kết quả kinh doanh

Kết chuyển giá vốn hàng bán:

Nợ TK 911 - Xác định kết quả kinh doanh
Có TK 632 - Giá vốn hàng bán

Kết chuyển chi phí phát sinh trong kỳ:

Nợ TK 911 - Xác định kết quả kinh doanh
Có TK 635, 641, 642

Kết chuyển lãi, lỗ

Ngoài các khoản trên, cuối kỳ còn kết chuyển doanh thu hoạt động tài chính, thu nhập khác (về bên Có TK 911) và chi phí khác, chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp (về bên Nợ TK 911) trước khi xác định lãi, lỗ.

Nếu doanh thu thuần > các chi phí được trừ thì kết chuyển lãi, kế toán ghi sổ:

Nợ TK 911 - Xác định kết quả kinh doanh
Có TK 421 - Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối

Nếu doanh thu thuần < chi phí được trừ, kết chuyển lỗ, kế toán ghi sổ:

Nợ TK 421 - Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối
Có TK 911 - Xác định kết quả kinh doanh

Trên đây là hướng dẫn chi tiết từng bút toán trong từng trường hợp bán hàng cụ thể, giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về cách định khoản nghiệp vụ kế toán bán hàng trong doanh nghiệp thương mại.

Thực hành cùng giảng viênMuốn làm được việc này trên chứng từ thật? Học kèm 1-1 với giảng viên Đức Minh.Xem khoá học

Căn cứ pháp lý

  • Thông tư 99/2025/TT-BTC
  • Thông tư 133/2016/TT-BTC

Khoá học liên quan

Kế toán thực tế

Kèm 1-1 trên chứng từ thật · khai giảng liên tục