Trả lời nhanh
Doanh nghiệp vay vốn của cá nhân không bắt buộc chuyển khoản, có thể nhận và trả nợ bằng tiền mặt, khác với giao dịch vay giữa các doanh nghiệp phải dùng hình thức không tiền mặt. Từ kỳ tính thuế TNDN 2025, phần lãi vay của đối tượng không phải tổ chức tín dụng vượt mức quy định tại Bộ luật Dân sự (20%/năm) không được trừ (khoản 10 Điều 10 Nghị định 320/2025/NĐ-CP), không còn mức 150% lãi suất cơ bản. Doanh nghiệp khấu trừ thuế TNCN 5% trên tiền lãi trả cho cá nhân cư trú (Nghị định 253/2026/NĐ-CP từ 01/7/2026).
Ý chính
- Vay vốn cá nhân có thể giao dịch bằng tiền mặt, không bắt buộc chuyển khoản; nên lập hợp đồng và giữ chứng từ
- Vay, cho vay giữa doanh nghiệp không phải tổ chức tín dụng không được dùng tiền mặt (Nghị định 222/2013/NĐ-CP, Thông tư 09/2015/TT-BTC)
- Lãi vay vượt mức Bộ luật Dân sự (20%/năm) không được trừ - khoản 10 Điều 10 Nghị định 320/2025/NĐ-CP; mức 150% lãi suất cơ bản không còn áp dụng
- Ví dụ: vay 200 triệu, lãi 24%/năm thì 8 triệu đồng lãi vượt 20% không được trừ; lãi 15%/năm thì được trừ đủ 30 triệu
- Trả lãi cho cá nhân cư trú phải khấu trừ thuế TNCN 5% (Điều 52, 55 Nghị định 253/2026/NĐ-CP), ví dụ lãi 30 triệu thì khấu trừ 1,5 triệu đồng
Theo quy định tại thời điểm đăng bài (07/11/2015); chính sách có thể đã thay đổi.
Cập nhật ngày 15/11/2026: bài đã được cập nhật theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP (hiệu lực từ 15/12/2025, áp dụng từ kỳ tính thuế TNDN 2025) và Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 cùng Nghị định 253/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 01/7/2026). Mức khống chế lãi vay 150% lãi suất cơ bản của Thông tư 96/2015/TT-BTC không còn là căn cứ hiện hành.
Hình thức vay vốn cá nhân của doanh nghiệp
Theo Nghị Định 222/2013/NĐ-CP tại Điều 6, Khoản 2 quy định về giao dịch tài chính của doanh nghiệp như sau:
“2. Các doanh nghiệp không phải tổ chức tín dụng không sử dụng tiền mặt khi vay và cho vay lẫn nhau.”
Thông tư 09/2015/TT-BTC tại Điều 4, Khoản 1 quy định hình thức thanh toán trong giao dịch vay, cho vay và trả nợ vay lẫn nhau giữa các doanh nghiệp không phải là tổ chức tín dụng
“1. Các doanh nghiệp không phải tổ chức tín dụng (là các doanh nghiệp không thành lập, tổ chức và hoạt động theo quy định của Luật các tổ chức tín dụng) khi thực hiện các giao dịch vay, cho vay và trả nợ vay lẫn nhau sử dụng các hình thức thanh toán được quy định tại khoản 2 Điều 3 Thông tư này.”
Căn cứ vào quy định trên có 2 trường hợp sau xảy ra:
Nếu Doanh nghiệp cho doanh nghiệp khác vay và trả nợ vay thì không được dùng tiền mặt mà phải sử dụng các hình thức thanh toán như sau:
- Thanh toán bằng Séc;
- Thanh toán bằng ủy nhiệm chi – chuyển tiền;
- Các hình thức thanh toán không sử dụng tiền mặt phù hợp khác theo quy định hiện hành.
Nếu Doanh nghiệp vay vốn cá nhân thì các quy định trên (chỉ áp dụng cho giao dịch vay, cho vay giữa các doanh nghiệp) không áp dụng, không bắt buộc chuyển khoản tiền cho vay và trả nợ. Cá nhân có thể cho doanh nghiệp vay bằng tiền mặt và doanh nghiệp khi trả nợ cho cá nhân có thể dùng tiền mặt để trả nợ. Tuy vậy, để chứng minh khoản vay và khoản lãi chi trả khi quyết toán thuế, doanh nghiệp nên lập hợp đồng vay bằng văn bản và nên giao dịch qua ngân hàng, giữ chứng từ.
Chi phí lãi vay vốn cá nhân
Cách tính chi phí lãi vay vào chi phí được trừ
Trước đây (thời điểm bài viết năm 2015), phần chi phí trả lãi vay của đối tượng không phải là tổ chức tín dụng hoặc tổ chức kinh tế vượt quá 150% mức lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố bị loại khỏi chi phí được trừ (theo Thông tư 96/2015/TT-BTC sửa đổi Điều 6 Thông tư 78/2014/TT-BTC). Quy định này không còn là căn cứ hiện hành.
Hiện nay, theo khoản 10 Điều 10 Nghị định 320/2025/NĐ-CP (hướng dẫn Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15, hiệu lực từ 15/12/2025, áp dụng từ kỳ tính thuế 2025), khoản chi không được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế là: “Phần chi phí trả lãi tiền vay vốn sản xuất kinh doanh của đối tượng không phải là tổ chức tín dụng vượt quá mức quy định tại Bộ luật Dân sự.”
Theo khoản 1 Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015, lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay; phần lãi vượt mức này không có hiệu lực. Do đó, với khoản vay của cá nhân, phần lãi tính theo lãi suất trên 20%/năm không được tính vào chi phí được trừ.
Ngoài ra, cần lưu ý các điểm sau khi tính chi phí lãi vay được trừ:
- Chi trả lãi tiền vay tương ứng với phần vốn điều lệ còn thiếu theo tiến độ góp vốn ghi trong điều lệ không được trừ (khoản 9 Điều 10 Nghị định 320/2025/NĐ-CP);
- Nếu bên cho vay là cá nhân thuộc diện có quan hệ liên kết với doanh nghiệp, chi phí lãi vay còn phải xét theo quy định về giao dịch liên kết (điểm c khoản 4 Điều 10 Nghị định 320/2025/NĐ-CP; Nghị định 255/2026/NĐ-CP hiệu lực từ 01/7/2026, áp dụng từ kỳ tính thuế 2026, khống chế chi phí lãi vay ở mức 30%).
Ví dụ:
Doanh nghiệp đi vay cá nhân 200 triệu đồng trong cả năm, lãi suất 15%/năm. Lãi suất này không vượt 20%/năm nên toàn bộ tiền lãi 200 x 15% = 30 triệu đồng được tính vào chi phí được trừ (nếu đáp ứng các điều kiện khác về hợp đồng vay, chứng từ chi trả).
Nếu hai bên thỏa thuận lãi suất 24%/năm thì phần lãi suất vượt 20%/năm không được trừ:
Lãi vay phát sinh: 200 x 24% = 48 triệu đồng.
Chi phí lãi vay không được tính vào chi phí được trừ: 200 x (24% – 20%) = 8 triệu đồng.
Chi phí lãi vay được tính vào chi phí được trừ: 48 – 8 = 40 triệu đồng (bằng 200 x 20%).
Để so sánh, với quy định cũ năm 2015 (150% lãi suất cơ bản), ví dụ vay 200 triệu, lãi 15%/năm, lãi suất cơ bản 8%/năm thì chi phí lãi vay không được trừ là 200 x (15% – 150% x 8%) = 6 triệu đồng và được trừ là 200 x 15% – 6 = 24 triệu đồng. Cách tính này nay không còn áp dụng.
Khấu trừ thuế thu nhập cá nhân
Khi doanh nghiệp vay vốn của cá nhân, doanh nghiệp phải khấu trừ thuế thu nhập cá nhân trước khi trả tiền lãi. Từ 01/7/2026, quy định này nằm trong Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 và Nghị định 253/2026/NĐ-CP, cụ thể:
- Khoản 1 Điều 9 Nghị định 253/2026/NĐ-CP: thu nhập từ đầu tư vốn gồm tiền lãi nhận được từ việc cho các tổ chức, doanh nghiệp, hộ gia đình, cá nhân vay theo hợp đồng vay hoặc thỏa thuận vay;
- Khoản 1 Điều 52: thuế TNCN đối với thu nhập từ đầu tư vốn của cá nhân cư trú bằng thu nhập tính thuế nhân với thuế suất 5%;
- Khoản 1 Điều 55: tổ chức, cá nhân trả thu nhập từ đầu tư vốn có trách nhiệm khấu trừ thuế TNCN trước khi trả thu nhập cho cá nhân.
(Trước 01/7/2026, quy định này nằm tại Thông tư 111/2013/TT-BTC.) Doanh nghiệp khi chi trả chi phí lãi vay cho cá nhân cư trú phải khấu trừ thuế thu nhập cá nhân theo mức thuế suất 5% trên thu nhập được chi trả.
Ví dụ: Doanh nghiệp trả cho cá nhân tiền lãi vay là 30 triệu đồng. Trước khi trả chi phí lãi vay cho cá nhân, doanh nghiệp phải khấu trừ thuế TNCN là:
30 x 5% = 1,5 triệu đồng.
Số tiền doanh nghiệp còn phải trả cho cá nhân:
30 – 1,5 = 28,5 triệu đồng.
Bài viết và khoá học liên quan
Căn cứ pháp lý
- Nghị định 222/2013/NĐ-CP
- Thông tư 09/2015/TT-BTC
- Nghị định 320/2025/NĐ-CP
- Luật 67/2025/QH15
- Bộ luật 91/2015/QH13
- Luật 109/2025/QH15
- Nghị định 253/2026/NĐ-CP
- Nghị định 255/2026/NĐ-CP
Khoá học liên quan
Kế toán thực tế
Kèm 1-1 trên chứng từ thật · khai giảng liên tục



