Trả lời nhanh

Theo Luật BHXH 41/2024/QH15 (hiệu lực 01/7/2025), quỹ hưu trí và tử tuất là một quỹ thành phần của quỹ BHXH (Điều 118), là quỹ tài chính độc lập với ngân sách nhà nước. Quỹ hình thành từ tiền đóng của người sử dụng lao động và người lao động, tiền sinh lời đầu tư quỹ, ngân sách nhà nước và nguồn hợp pháp khác (Điều 117). Tỷ lệ đóng vào quỹ HT-TT là 8% (người lao động) và 14% (người sử dụng lao động) trên tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc.

Ý chính

  • Quỹ hưu trí và tử tuất là quỹ thành phần của quỹ BHXH theo Điều 118 Luật BHXH 2024
  • Nguồn hình thành quỹ gồm người sử dụng lao động, người lao động, tiền sinh lời đầu tư, ngân sách nhà nước và nguồn hợp pháp khác (Điều 117)
  • Tỷ lệ đóng vào quỹ HT-TT: người lao động 8%, người sử dụng lao động 14% trên tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc
  • Quỹ chi trả lương hưu, trợ cấp một lần, BHXH một lần, chế độ tử tuất và đóng BHYT cho người hưởng lương hưu
  • Lương hưu được điều chỉnh theo mức tăng chỉ số giá tiêu dùng, phù hợp khả năng ngân sách và quỹ (Điều 67)
  • Định kỳ 05 năm đánh giá, dự báo khả năng cân đối quỹ hưu trí và tử tuất và báo cáo Quốc hội

Theo quy định tại thời điểm đăng bài (24/10/2024); chính sách có thể đã thay đổi.

Cập nhật ngày 15/11/2026: bài đã được cập nhật theo Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, hiệu lực từ 01/7/2025 (thay Luật BHXH 58/2014/QH13). Theo luật mới, quỹ này có tên là quỹ hưu trí và tử tuất.

Quỹ hưu trí là gì?

Quỹ hưu trí (tên gọi theo Luật BHXH 2024 là quỹ hưu trí và tử tuất) là một quỹ thành phần của quỹ bảo hiểm xã hội, với mục tiêu chi trả lương hưu và các chế độ liên quan, đảm bảo thu nhập cho người lao động khi họ đến tuổi nghỉ hưu hoặc không còn khả năng lao động. Theo Điều 118 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, quỹ BHXH gồm các quỹ thành phần: quỹ ốm đau và thai sản; quỹ hưu trí và tử tuất; quỹ bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp.

Theo khoản 1 Điều 5 Luật BHXH 2024, mức hưởng BHXH được tính trên cơ sở mức đóng và thời gian đóng, có chia sẻ giữa những người tham gia (trước đây Luật BHXH 2014 nêu nguyên tắc "Đóng - Hưởng"). Quỹ BHXH là quỹ tài chính độc lập với ngân sách nhà nước (khoản 1 Điều 116) và được quản lý tập trung, thống nhất, công khai, minh bạch, hạch toán độc lập theo các quỹ thành phần (khoản 4 Điều 5). Hằng năm Chính phủ báo cáo Quốc hội tình hình thực hiện chính sách, chế độ BHXH và quản lý, sử dụng quỹ BHXH; định kỳ 05 năm báo cáo Quốc hội việc đánh giá, dự báo khả năng cân đối của quỹ hưu trí và tử tuất (khoản 5 Điều 135). Cơ quan BHXH có nhiệm vụ định kỳ 05 năm đánh giá và dự báo khả năng cân đối của quỹ (khoản 13 Điều 18).

Như vậy, quỹ hưu trí là một quỹ tiết kiệm mà người lao động và người sử dụng lao động đóng góp trong suốt thời gian làm việc để đảm bảo cuộc sống sau khi nghỉ hưu. Quỹ do cơ quan bảo hiểm xã hội tổ chức thu, chi trả và quản lý theo quy định của pháp luật.

Các nguồn hình thành Quỹ hưu trí

Quỹ hưu trí được hình thành từ sự đóng góp của người lao động và người sử dụng lao động, hoặc có thêm sự hỗ trợ của Nhà nước trong một số trường hợp, đối tượng đặc biệt.

Cụ thể, căn cứ Điều 117 Luật BHXH năm 2024, quỹ bảo hiểm xã hội (trong đó có quỹ hưu trí và tử tuất) được hình thành từ các nguồn sau:

  • Người sử dụng lao động đóng.
  • Người lao động đóng.
  • Tiền sinh lời của hoạt động đầu tư quỹ.
  • Ngân sách nhà nước.
  • Các nguồn thu hợp pháp khác.

Trong đó, tiền trích nộp vào quỹ hưu trí - tử tuất (HT-TT) tính trên tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc. Theo Luật BHXH 2024, tỷ lệ đóng vào quỹ HT-TT của người lao động là 8% (điểm a khoản 1 Điều 33) và của người sử dụng lao động là 14% (điểm b khoản 1 Điều 34); ngoài ra người sử dụng lao động đóng 3% vào quỹ ốm đau và thai sản. Người tham gia BHXH tự nguyện đóng 22% thu nhập làm căn cứ đóng vào quỹ HT-TT (khoản 2 Điều 32). Mức 8% và 14% này cũng là mức bài đã nêu cho năm 2024.

Quỹ hưu trí chi trả các chế độ nào?

Hiện nay, theo Điều 119 Luật BHXH 2024, quỹ BHXH được sử dụng cho nhiều mục đích; liên quan đến quỹ hưu trí và tử tuất có thể kể các khoản sau:

  1. Chi trả lương hưu hàng tháng cho người lao động đủ điều kiện sau khi họ nghỉ hưu. Số tiền được chi trả hàng tháng cho người lao động đã nghỉ hưu, giúp họ vẫn có thể đảm bảo thu nhập ổn định.
  2. Chi đóng bảo hiểm y tế cho người đang hưởng lương hưu (điểm a khoản 2 Điều 119), để người hưu trí được hưởng quyền lợi BHYT khi khám, chữa bệnh.
  3. Chi trả trợ cấp một lần khi nghỉ hưu cho người có thời gian đóng cao hơn mức quy định (Điều 68 đối với BHXH bắt buộc, Điều 100 đối với BHXH tự nguyện) và chế độ BHXH một lần cho người đủ điều kiện (Điều 70 đối với BHXH bắt buộc, Điều 102 đối với BHXH tự nguyện). Ngoài ra, người đủ tuổi nghỉ hưu nhưng không đủ điều kiện hưởng lương hưu, không hưởng BHXH một lần và không bảo lưu có thể được hưởng trợ cấp hằng tháng theo Điều 23.
  4. Chi trả chế độ tử tuất: trợ cấp mai táng (Điều 85, Điều 109), trợ cấp tuất hằng tháng và trợ cấp tuất một lần cho thân nhân khi người hưởng lương hưu hoặc người tham gia BHXH qua đời, theo điều kiện luật định.
  5. Chi tổ chức và hoạt động bảo hiểm xã hội (Điều 120), trích từ tiền sinh lời của hoạt động đầu tư quỹ, và chi phí khám giám định mức suy giảm khả năng lao động trong trường hợp quy định (khoản 3 Điều 119).
  6. Điều chỉnh lương hưu: lương hưu được điều chỉnh trên cơ sở mức tăng của chỉ số giá tiêu dùng, phù hợp với khả năng của ngân sách nhà nước và quỹ bảo hiểm xã hội; Chính phủ quy định thời điểm, đối tượng và mức điều chỉnh (Điều 67).

Với quỹ hưu trí sẽ góp phần khuyến khích người lao động tham gia bảo hiểm xã hội. Quỹ này có vai trò như một hình thức an sinh xã hội, giúp người lao động cảm thấy an tâm hơn khi có sự đảm bảo về mặt tài chính sau khi nghỉ hưu.

Việc đóng góp và sử dụng quỹ hưu trí còn giúp người lao động có cuộc sống ổn định và an toàn hơn sau khi nghỉ hưu.

Vai trò cần thiết của quỹ hưu trí

Quỹ hưu trí bảo hiểm xã hội đóng vai trò rất quan trọng trong việc đảm bảo an toàn tài chính và sức khỏe cho người lao động sau khi nghỉ hưu. Dưới đây là một số lý do chính thể hiện vai trò của quỹ hưu trí gồm:

Bảo đảm nguồn thu nhập

Quỹ giúp người lao động bảo đảm nguồn thu nhập và duy trì mức sống ổn định khi họ không còn làm việc sau khi nghỉ hưu.

Chăm sóc sức khỏe

Quỹ BHXH đóng bảo hiểm y tế cho người đang hưởng lương hưu, hỗ trợ chi phí khám chữa bệnh, đặc biệt khi người lao động lớn tuổi thường có nhiều vấn đề sức khỏe.

Hỗ trợ thân nhân

Quỹ cung cấp các chế độ tử tuất, giúp gia đình (thân nhân) của người thụ hưởng có sự hỗ trợ tài chính khi người lao động qua đời.

An tâm trong công việc

Người lao động sẽ có tâm lý yên tâm hơn khi biết rằng mình có sự bảo đảm tài chính sau khi nghỉ hưu.

Công bằng xã hội

Đảm bảo mọi người lao động đều được hưởng lợi ích tương xứng với đóng góp của họ trong suốt quá trình làm việc.

Việc xây dựng và duy trì quỹ hưu trí không chỉ là trách nhiệm của cá nhân mà còn của cả xã hội và nhà nước, nhằm đảm bảo một tương lai ổn định và bền vững cho tất cả mọi người.

Thực hành cùng giảng viênMuốn làm được việc này trên chứng từ thật? Học kèm 1-1 với giảng viên Đức Minh.Xem khoá học

Căn cứ pháp lý

  • Luật 41/2024/QH15
  • Luật 58/2014/QH13

Khoá học liên quan

Kế toán thực tế

Kèm 1-1 trên chứng từ thật · khai giảng liên tục