Trả lời nhanh
Theo Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15, phương pháp trực tiếp (theo tỷ lệ % trên doanh thu: 1%, 5%, 3%, 2%) áp dụng cho doanh nghiệp có doanh thu dưới 01 tỷ đồng/năm, hộ và cá nhân kinh doanh, không được khấu trừ VAT đầu vào và dùng hóa đơn bán hàng điện tử. Phương pháp khấu trừ lấy thuế VAT đầu ra trừ thuế VAT đầu vào, dùng hóa đơn giá trị gia tăng điện tử (Nghị định 254/2026/NĐ-CP). Ví dụ: mua áo 9.000 đồng VAT 900 đồng, bán 10.000 đồng VAT 1.000 đồng thì phải nộp 100 đồng; bán áo 10.000 đồng theo phương pháp trực tiếp tỷ lệ 1% thì nộp 100 đồng.
Ý chính
- Phương pháp trực tiếp: nộp thuế GTGT theo tỷ lệ % trên doanh thu (1%, 5%, 3%, 2%), không khấu trừ VAT đầu vào (Điều 12 Luật 48/2024/QH15)
- Phương pháp khấu trừ: lấy VAT đầu ra trừ VAT đầu vào (Điều 11); áp dụng khi doanh thu từ 01 tỷ đồng trở lên hoặc tự nguyện
- Trực tiếp dùng hóa đơn bán hàng, khấu trừ dùng hóa đơn giá trị gia tăng, đều lập dưới dạng điện tử (Điều 8 Nghị định 254/2026/NĐ-CP)
- VAT đầu vào lớn hơn đầu ra thì doanh nghiệp không phải nộp thuế trong kỳ, phần chưa khấu trừ hết chuyển sang kỳ sau
- Dạy học, dạy nghề theo pháp luật giáo dục không chịu thuế GTGT; đến hết 31/12/2026 nhiều hàng hóa, dịch vụ được giảm thuế theo Nghị quyết 204/2025/QH15
Theo quy định tại thời điểm đăng bài (26/04/2023); chính sách có thể đã thay đổi.
Cập nhật ngày 15/11/2026: bài đã được cập nhật theo Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15 (hiệu lực từ 01/7/2025, được sửa đổi bởi Luật số 149/2025/QH15 từ 01/01/2026), Nghị quyết 204/2025/QH15 (giảm thuế GTGT đến hết 31/12/2026) và Nghị định 254/2026/NĐ-CP về hóa đơn điện tử (hiệu lực từ 01/7/2026, thay Nghị định 123/2020/NĐ-CP).
Thuế giá trị gia tăng (GTGT) có hai phương pháp tính là phương pháp trực tiếp và phương pháp khấu trừ (Điều 10 Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15). Bài viết giúp phân biệt hai phương pháp này.
1. Phương pháp tính thuế trực tiếp
Doanh nghiệp (DN) đóng thuế giá trị gia tăng (GTGT) theo tỷ lệ trên doanh thu (tỷ lệ bao nhiêu tùy theo ngành nghề kinh doanh). Theo phương pháp này, cứ khi nào có doanh thu là phải đóng thuế GTGT (còn gọi là thuế VAT), không quan tâm đến thuế VAT đầu vào là bao nhiêu vì phương pháp này không được khấu trừ VAT đầu vào.
Theo điểm b khoản 2 Điều 12 Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15, tỷ lệ % để tính thuế GTGT như sau: phân phối, cung cấp hàng hóa: 1%; dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu: 5%; sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn với hàng hóa, xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu: 3%; hoạt động kinh doanh khác: 2%. Doanh thu để tính thuế là tổng số tiền bán hàng hóa, dịch vụ ghi trên hóa đơn bán hàng, bao gồm các khoản phụ thu và phí thu thêm mà cơ sở kinh doanh được hưởng.
Hóa đơn sử dụng là hóa đơn bán hàng (điểm b khoản 1 Điều 16 Luật Thuế GTGT), lập dưới dạng hóa đơn điện tử theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP (Điều 8). Từ 01/7/2026, hóa đơn đặt in của cơ quan thuế hết giá trị sử dụng (khoản 3 Điều 44 Nghị định 254/2026/NĐ-CP); trước đây doanh nghiệp áp dụng phương pháp này mua hóa đơn bán hàng giấy tại cơ quan thuế và phải khắc con dấu vuông, nay không còn áp dụng.
Những đối tượng thường áp dụng phương pháp này theo khoản 2 Điều 12: doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã có doanh thu hằng năm dưới mức ngưỡng 01 tỷ đồng (trừ trường hợp tự nguyện áp dụng phương pháp khấu trừ); hộ, cá nhân sản xuất, kinh doanh; và một số tổ chức khác. Lưu ý hoạt động dạy học, dạy nghề theo quy định của pháp luật về giáo dục, giáo dục nghề nghiệp thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT (khoản 13 Điều 5).
Ví dụ: Bán cái áo 10.000 đ (hoạt động phân phối, cung cấp hàng hóa, tỷ lệ 1%) thì phải chịu thuế VAT 1% trên 10.000 đ thu được, tức 100 đ, không quan tâm đến hóa đơn mua vào có VAT hay không. Đến hết 31/12/2026, đối với hàng hóa, dịch vụ được giảm thuế GTGT theo Nghị quyết 204/2025/QH15, cơ sở kinh doanh tính thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu được giảm 20% mức tỷ lệ % khi xuất hóa đơn theo Nghị định 174/2025/NĐ-CP: tỷ lệ 1% còn 0,8%, thuế là 10.000 × 0,8% = 80 đ.
Xem thêm: Cách tính thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu
2. Phương pháp tính thuế khấu trừ
(Sau khi thành lập, hầu hết tất cả các doanh nghiệp đều muốn theo phương pháp này)
Doanh nghiệp được khấu trừ thuế đầu vào đầu ra: số thuế GTGT phải nộp bằng số thuế GTGT đầu ra trừ số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ (điểm a khoản 1 Điều 11 Luật Thuế GTGT). Nếu thuế VAT đầu vào của kỳ kê khai thuế lớn hơn thuế VAT đầu ra thì DN không phải đóng thuế trong kỳ đó; số thuế GTGT đầu vào chưa được khấu trừ hết trong tháng, quý được khấu trừ vào tháng, quý tiếp theo (điểm đ khoản 1 Điều 14).
Phương pháp khấu trừ áp dụng đối với cơ sở kinh doanh thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ, gồm cơ sở kinh doanh có doanh thu hằng năm từ 01 tỷ đồng trở lên (trừ hộ, cá nhân sản xuất, kinh doanh) và cơ sở kinh doanh tự nguyện áp dụng (trừ hộ, cá nhân sản xuất, kinh doanh) (khoản 2 Điều 11).
Hóa đơn sử dụng là hóa đơn giá trị gia tăng (điểm a khoản 1 Điều 16 Luật Thuế GTGT), lập dưới dạng hóa đơn điện tử theo Điều 8 Nghị định 254/2026/NĐ-CP, dành cho các tổ chức kinh tế khai thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ.
Ví dụ: Mua cái áo 9.000 đ, VAT đầu vào 900đ, bán ra 10.000 đ VAT đầu ra 1.000 đ. Vậy phải đóng thuế 100 đ VAT. (Ví dụ dùng thuế suất 10%. Đến hết 31/12/2026, theo Nghị quyết 204/2025/QH15, thuế suất 10% được giảm 2% còn 8% đối với nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ, trừ một số nhóm như viễn thông, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, kinh doanh bất động sản, sản phẩm kim loại, sản phẩm khai khoáng (trừ than), sản phẩm chịu thuế tiêu thụ đặc biệt (trừ xăng). Với thuế suất 8%: VAT đầu vào 9.000 × 8% = 720 đ, VAT đầu ra 10.000 × 8% = 800 đ, thuế phải nộp 800 − 720 = 80 đ.)
Bài viết và khoá học liên quan
- Phương pháp tính thuế GTGT, kê khai tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ
- Hóa đơn đầu vào là hóa đơn trực tiếp có được khấu trừ thuế không?
- Doanh nghiệp mới thành lập nên chọn tính thuế GTGT theo phương pháp nào cho phù hợp?
- Phân biệt hoá đơn GTGT và hoá đơn bán hàng
- Kế toán thuế thực hành – kê khai thuế
Căn cứ pháp lý
- Luật 48/2024/QH15
- Luật 149/2025/QH15
- Nghị quyết 204/2025/QH15
- Nghị định 174/2025/NĐ-CP
- Nghị định 254/2026/NĐ-CP
Khoá học liên quan
Kế toán thực tế
Kèm 1-1 trên chứng từ thật · khai giảng liên tục



