Trả lời nhanh

Chứng từ kế toán được phân loại theo bốn tiêu chí. Theo vật mang tin gồm chứng từ giấy và chứng từ điện tử (Điều 17 Luật Kế toán 88/2015/QH13). Theo công dụng gồm chứng từ gốc và chứng từ ghi sổ. Theo tính chất pháp lý, cách chia chứng từ bắt buộc và hướng dẫn gắn với Quyết định 15/2006; từ 01/01/2026 doanh nghiệp tham khảo biểu mẫu Phụ lục I Thông tư 99/2025/TT-BTC và có thể tự thiết kế thêm. Theo nội dung kinh tế gồm năm nhóm: lao động tiền lương, hàng tồn kho, bán hàng, tiền tệ và tài sản cố định.

Ý chính

  • Chứng từ kế toán là giấy tờ, vật mang tin phản ánh nghiệp vụ đã hoàn thành, làm căn cứ ghi sổ (khoản 3 Điều 3 Luật Kế toán 88/2015/QH13)
  • Phân loại theo vật mang tin: chứng từ giấy và chứng từ điện tử (Điều 17 Luật Kế toán)
  • Phân loại theo công dụng: chứng từ gốc (mệnh lệnh, chấp hành) và chứng từ ghi sổ
  • Phân loại bắt buộc, hướng dẫn gắn với Quyết định 15/2006; Điều 9 Thông tư 99/2025/TT-BTC cho phép doanh nghiệp tham khảo biểu mẫu Phụ lục I và thiết kế thêm
  • Phân loại theo nội dung kinh tế: năm nhóm trong Phụ lục I Thông tư 99/2025/TT-BTC (lao động tiền lương, hàng tồn kho, bán hàng, tiền tệ, tài sản cố định)

Theo quy định tại thời điểm đăng bài (30/11/2018); chính sách có thể đã thay đổi.

Cập nhật ngày 15/11/2026: bài đã được cập nhật theo Luật Kế toán 88/2015/QH13 (đã được sửa đổi, bổ sung) và Thông tư 99/2025/TT-BTC về chế độ kế toán doanh nghiệp (hiệu lực từ 01/01/2026, thay Thông tư 200/2014/TT-BTC; trước đó Quyết định 15/2006/QĐ-BTC đã được Thông tư 200/2014/TT-BTC thay thế).

Bài viết trình bày bốn cách phân loại chứng từ kế toán thường gặp. Chứng từ kế toán là những giấy tờ và vật mang tin phản ánh nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh và đã hoàn thành, làm căn cứ ghi sổ kế toán (khoản 3 Điều 3 Luật Kế toán 88/2015/QH13).

Phân loại theo vật mang tin

Theo vật mang tin thì chứng từ có thể chia làm 2 loại: Chứng từ bằng giấy và chứng từ điện tử.

  • Chứng từ bằng giấy là những chứng từ mà các nội dung của nó được lưu giữ trên vật liệu làm bằng giấy.
  • Chứng từ điện tử thì thông tin được mã hoá và lưu giữ trên vật mang tin như băng, đĩa từ, các loại thẻ thanh toán. Theo Điều 17 Luật Kế toán, chứng từ điện tử được coi là chứng từ kế toán khi có đủ các nội dung chủ yếu của chứng từ kế toán quy định tại Điều 16 của Luật, được thể hiện dưới dạng dữ liệu điện tử, được mã hóa mà không bị thay đổi trong quá trình truyền qua mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc trên vật mang tin; đồng thời phải bảo đảm tính bảo mật và bảo toàn dữ liệu, thông tin trong quá trình sử dụng và lưu trữ. Hóa đơn là chứng từ do pháp luật về hóa đơn, chứng từ điều chỉnh; từ 01/7/2026 hóa đơn điện tử thực hiện theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP.

Phân loại theo công dụng

Chứng từ có thể chia thành chứng từ gốc và chứng từ ghi sổ.

Chứng từ gốc

Chứng từ gốc là một khái niệm rất quan trọng mà mỗi học viên cần hiểu rõ và nhận biết chúng. Chứng từ gốc là chứng từ được lập trực tiếp ngay khi nghiệp vụ kinh tế phát sinh, là chứng từ có giá trị pháp lý quan trọng nhất. Ví dụ như Hoá đơn GTGT (nay là hóa đơn điện tử), Phiếu nhập kho, Phiếu thu v.v.

  • Chứng từ gốc được chia thành hai loại nhỏ là chứng từ mệnh lệnh và chứng từ chấp hành: Trong đó:
    • Chứng từ mệnh lệnh là chứng từ dùng để truyền đạt các lệnh sản xuất, kinh doanh hoặc công tác nhất định như lệnh xuất kho, lệnh chi v.v. Chứng từ mệnh lệnh không được dùng làm căn cứ ghi sổ kế toán.
    • Chứng từ chấp hành là chứng từ dùng để ghi nhận các lệnh sản xuất kinh doanh đã được thực hiện và là căn cứ để ghi sổ kế toán như Phiếu thu, Phiếu chi v.v. Các chứng từ gốc có thể do đơn vị tự lập hoặc thu nhận từ bên ngoài. Ví dụ như Phiếu xuất kho là do đơn vị tự lập, Hoá đơn GTGT mà đơn vị nhận được từ người cung ứng vật tư là thu nhận từ bên ngoài.

Chứng từ ghi sổ

Chứng từ ghi sổ là những chứng từ dùng để tập hợp số liệu của các chứng từ gốc cùng loại, cùng nội dung nghiệp vụ để trên cơ sở đó kế toán ghi chép số liệu vào sổ kế toán. Chứng từ ghi sổ không có giá trị pháp lý như chứng từ gốc. Nó chỉ có giá trị khi có các chứng từ gốc liên quan đi kèm.

Phân loại theo tính chất pháp lý

Chứng từ kế toán có thể phân biệt thành hai loại là chứng từ bắt buộc và chứng từ hướng dẫn. Đây là cách phân loại gắn với chế độ chứng từ của Quyết định 15/2006/QĐ-BTC.

  • Chứng từ bắt buộc là những chứng từ phản ánh các quan hệ kinh tế giữa các pháp nhân hoặc do yêu cầu quản lý chặt chẽ mang tính chất phổ biến rộng rãi. Ví dụ như Hoá đơn GTGT. Đối với loại chứng từ bắt buộc, Nhà nước tiêu chuẩn hoá về quy cách, biểu mẫu, chỉ tiêu phản ánh trong chứng từ, mục đích và phương pháp lập chứng từ. Loại chứng từ bắt buộc được áp dụng thống nhất cho các lĩnh vực kinh tế và các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế.
  • Chứng từ hướng dẫn: là những chứng từ kế toán sử dụng trong nội bộ đơn vị. Nhà nước chỉ hướng dẫn các chỉ tiêu đặc trưng làm cơ sở để các đơn vị dựa trên đó mà vận dụng một cách thích hợp vào từng tình huống cụ thể. Chẳng hạn như Phiếu xuất kho, Phiếu nhập kho.

Quy định hiện hành: theo Điều 9 Thông tư 99/2025/TT-BTC, doanh nghiệp tham khảo hệ thống biểu mẫu chứng từ kế toán tại Phụ lục I của Thông tư; được thiết kế thêm hoặc sửa đổi, bổ sung biểu mẫu cho phù hợp đặc điểm hoạt động và yêu cầu quản lý, nhưng phải tuân thủ Điều 16 Luật Kế toán (nội dung chứng từ) và ban hành Quy chế hạch toán kế toán (hoặc tài liệu tương đương) về nội dung sửa đổi, bổ sung. Chứng từ thuộc đối tượng điều chỉnh của pháp luật khác (như hóa đơn) thì thực hiện theo pháp luật đó. Điều 8 đến Điều 10 và Phụ lục I Thông tư 99/2025/TT-BTC không còn chia mẫu chứng từ thành hai nhóm "bắt buộc" và "hướng dẫn" như Quyết định 15/2006/QĐ-BTC.

Phân loại theo nội dung kinh tế

Chứng từ có thể phân chia thành năm loại:

  • Chứng từ về lao động tiền lương, chẳng hạn như Bảng thanh toán tiền lương (trước đây còn có ví dụ Bảng chấm công).
  • Chứng từ về hàng tồn kho, chẳng hạn như Phiếu xuất kho.
  • Chứng từ về tiền tệ, chẳng hạn như Phiếu thu.
  • Chứng từ về bán hàng, chẳng hạn như Thẻ quầy hàng.
  • Chứng từ về TSCĐ, chẳng hạn như Biên bản giao nhận TSCĐ (trước đây ví dụ Biên bản bàn giao TSCĐ).

Đây cũng chính là năm nhóm chứng từ trong Phụ lục I "Danh mục và biểu mẫu chứng từ kế toán" kèm Thông tư 99/2025/TT-BTC (I. Lao động tiền lương; II. Hàng tồn kho; III. Bán hàng; IV. Tiền tệ; V. Tài sản cố định). Trước đây, năm nhóm này được trình bày trong Chế độ chứng từ kế toán doanh nghiệp, một phần của Chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo số 15/2006/QĐ-BTC ngày 20 tháng 3 năm 2006 của Bộ tài chính (đã được Thông tư 200/2014/TT-BTC thay thế). Ngoài ra, còn có các loại chứng từ khác được ban hành theo các văn bản pháp luật khác không phải là Chế độ kế toán doanh nghiệp.

Thực hành cùng giảng viênMuốn làm được việc này trên chứng từ thật? Học kèm 1-1 với giảng viên Đức Minh.Xem khoá học

Căn cứ pháp lý

  • Luật 88/2015/QH13
  • Thông tư 99/2025/TT-BTC
  • Thông tư 200/2014/TT-BTC
  • Quyết định 15/2006/QĐ-BTC

Khoá học liên quan

Kế toán thực tế

Kèm 1-1 trên chứng từ thật · khai giảng liên tục