Trả lời nhanh

Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (hiệu lực từ 01/01/2026), bán hàng trả chậm, trả góp ghi doanh thu theo giá bán trả tiền ngay: Nợ TK 131/Có TK 511, 3331. Lãi trả chậm ghi định kỳ Nợ TK 131/Có TK 515 khi có bằng chứng chắc chắn thu được, không ghi vào TK 3387 ngay khi bán như Thông tư 200. Bên mua ghi hàng theo giá trả tiền ngay, lãi định kỳ Nợ TK 635/Có TK 331.

Ý chính

  • Doanh thu bán trả chậm, trả góp xác định theo giá bán trả tiền ngay (điểm 1.5.8 TK 511 Thông tư 99)
  • Bên bán: Nợ TK 131/Có TK 511, 3331; giá vốn Nợ TK 632/Có TK 155, 156
  • Lãi trả chậm: Nợ TK 131/Có TK 515 khi có bằng chứng chắc chắn thu được
  • Thu tiền gốc và lãi: Nợ TK 111, 112/Có TK 131
  • Bên mua: Nợ TK 156/133, Có TK 111, 112, 331; lãi định kỳ Nợ TK 635/Có TK 331
  • Thông tư 200/2014 (ghi lãi qua TK 3387, 242) chỉ còn là quy định cũ trước 01/01/2026

Theo quy định tại thời điểm đăng bài (15/09/2016); chính sách có thể đã thay đổi.

Cập nhật ngày 15/11/2026: bài đã được cập nhật theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (hiệu lực từ 01/01/2026, áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026, thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC).

Trong nền kinh tế hiện nay muốn bán được nhiều hàng hóa thì doanh nghiệp phải áp dụng nhiều phương thức bán hàng như bán hàng đại lý, bán hàng trả chậm, trả góp. Vậy bán hàng trả chậm, trả góp và hạch toán như thế nào?

Bán hàng trả chậm, trả góp là phương thức bán hàng thu tiền nhiều lần, người mua sẽ thanh toán một phần giá trị tiền hàng ngay tại thời điểm mua, phần còn lại sẽ trả thành nhiều lần ở các kỳ tiếp theo và phải chịu số lãi trên số tiền trả chậm đó. Số tiền trả ở các kỳ tiếp theo sẽ bằng nhau, trong đó bao gồm gốc và lãi trả chậm.

Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (điểm 1.5.8 mục 1 Tài khoản 511), doanh thu bán hàng trả chậm, trả góp được xác định theo giá bán trả tiền ngay; số lãi thu được hạch toán vào doanh thu hoạt động tài chính (TK 515).

Hạch toán bán hàng trả chậm, trả góp

Cách hạch toán bán hàng trả chậm, trả góp

Dưới đây là hướng dẫn theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (mục 3.3 Tài khoản 511, mục 3.6 Tài khoản 156 và hướng dẫn Tài khoản 515). Lưu ý: Thông tư 99 không còn hướng dẫn ghi khoản lãi trả chậm vào TK 3387 ngay khi bán như Thông tư 200/2014/TT-BTC trước đây; từ 01/01/2026 TK 3387 được đổi tên thành "Doanh thu chờ phân bổ".

Bên bán hàng

Khi xuất hàng hóa giao cho khách hàng

Phản ánh theo giá vốn:

Nợ TK 632: Giá vốn hàng bán
Có TK 155, 156

Phản ánh theo doanh thu (doanh thu theo giá bán thu tiền ngay):

Doanh nghiệp kê khai thuế theo phương pháp khấu trừ:

Nợ TK 131: Phải thu của khách hàng (hoặc Nợ TK 111, 112 phần khách trả ngay)
Có TK 511: Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (giá bán thu tiền ngay, chưa có thuế GTGT)
Có TK 3331: Thuế GTGT phải nộp.

Doanh nghiệp kê khai thuế theo phương pháp trực tiếp:

Nợ TK 131: Phải thu của khách hàng
Có TK 511: Doanh thu bán hàng (giá bán trả tiền ngay, không bao gồm thuế GTGT)
Có TK 3331: Thuế GTGT phải nộp.

Trường hợp chưa tách ngay được số thuế phải nộp thì được ghi doanh thu bao gồm cả thuế và định kỳ ghi giảm doanh thu đối với số thuế GTGT phải nộp (điểm 1.5.1 Tài khoản 511 Thông tư 99/2025/TT-BTC).

Khi thu được tiền bán hàng (gồm cả gốc và lãi trả chậm, trả góp), ghi:

Nợ TK 111, 112
Có TK 131: Phải thu của khách hàng.

Định kỳ, ghi nhận doanh thu từ tiền lãi bán hàng trả chậm, trả góp trong kỳ, ghi:

Nợ TK 131: Phải thu của khách hàng
Có TK 515: Doanh thu hoạt động tài chính (Lãi trả chậm, trả góp).

Theo hướng dẫn Tài khoản 515 của Thông tư 99, doanh thu lãi bán hàng trả chậm, trả góp chỉ được ghi nhận khi có bằng chứng chắc chắn thu được, và khoản nợ gốc phải thu không thuộc trường hợp phải lập dự phòng. Bằng chứng gồm các tài liệu chứng minh khoản phải thu gốc không bị coi là nợ khó đòi, không thuộc diện khoanh nợ, giãn nợ; có xác nhận nợ và cam kết trả nợ của bên nhận nợ; các bằng chứng khác (nếu có). Thông tin về lãi trả chậm, trả góp cần được theo dõi chi tiết trên sổ kế toán và thuyết minh báo cáo tài chính.

Trước 01/01/2026 (theo Thông tư 200/2014/TT-BTC), và doanh nghiệp vẫn áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC: khi bán hàng, khoản chênh lệch giữa giá bán trả chậm và giá bán trả tiền ngay được ghi nhận trên TK 3387 "Doanh thu chưa thực hiện": Nợ TK 131/Có TK 511 (giá trả tiền ngay), Có TK 3331, Có TK 3387; định kỳ phân bổ lãi: Nợ TK 3387/Có TK 515. Doanh nghiệp đang theo Thông tư 133/2016/TT-BTC cần đối chiếu hướng dẫn của thông tư này.

Hạch toán bên mua hàng

Theo mục 3.6 Tài khoản 156 Thông tư 99/2025/TT-BTC, khi mua hàng hóa theo phương thức trả chậm, trả góp:

Trường hợp mua hàng hóa theo phương thức trả chậm, trả góp:

Nợ TK 156: Giá trị theo giá mua trả tiền ngay
Nợ TK 133: Thuế GTGT được khấu trừ (Nếu có)
Có TK 111, 112: Số đã trả ngay (nếu có)
Có TK 331: Phải trả cho người bán

Định kỳ, phản ánh khoản lãi trả chậm, trả góp phải trả cho người bán, ghi:

Nợ TK 635: Chi phí tài chính
Có TK 331: Phải trả cho người bán

Định kỳ, khi trả tiền cho người bán (gồm cả nợ gốc và lãi trả chậm, trả góp), kế toán ghi:

Nợ TK 331: Phải trả cho người bán
Có TK 111, 112

Mua TSCĐ theo phương thức trả chậm, trả góp: nguyên giá được xác định theo giá mua trả tiền ngay (TK 211 ghi theo giá mua trả tiền ngay); khoản lãi trả chậm, trả góp được ghi nhận vào chi phí tài chính của từng kỳ. Trường hợp hợp đồng không ghi cụ thể lãi trả chậm và thời hạn trả chậm trên 12 tháng thì doanh nghiệp phải tách riêng phần lãi trả chậm theo hướng dẫn tại Tài khoản 211 của Thông tư 99.

Trước 01/01/2026 (theo Thông tư 200/2014/TT-BTC): phần lãi trả chậm được ghi Nợ TK 242 khi mua (Nợ TK 156, 211 giá trả tiền ngay; Nợ TK 133; Nợ TK 242 phần lãi trả chậm; Có TK 331), sau đó định kỳ Nợ TK 635/Có TK 242.

Một số bài tập về trả chậm, trả góp

Để tham khảo một số bài tập về trả chậm, trả góp các bạn truy cập tại đây.

Vận dụng kiến thức thực tế, Đức Minh đào tạo kế toán bán hàng và kế toán tổng hợp thực hành để bạn hiểu sâu hơn các nghiệp vụ này.

Thực hành cùng giảng viênMuốn làm được việc này trên chứng từ thật? Học kèm 1-1 với giảng viên Đức Minh.Xem khoá học

Căn cứ pháp lý

  • Thông tư 99/2025/TT-BTC
  • Thông tư 200/2014/TT-BTC
  • Thông tư 133/2016/TT-BTC

Khoá học liên quan

Kế toán thực tế

Kèm 1-1 trên chứng từ thật · khai giảng liên tục