Trả lời nhanh

Mua hóa đơn GTGT đầu vào để tăng chi phí, giảm thuế là hành vi dùng hóa đơn không hợp pháp, bị coi là trốn thuế theo điểm d khoản 4 Điều 45 Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 và bị phạt từ 01 đến 03 lần số thuế trốn (Nghị định 125/2020/NĐ-CP sửa bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP), ngoài truy thu, tiền chậm nộp, thậm chí xử lý hình sự. Nếu chưa dẫn đến thiếu thuế, trốn thuế thì việc sử dụng hóa đơn không hợp pháp vẫn bị phạt từ 20 đến 50 triệu đồng (khoản 1 Điều 28 Nghị định 125/2020/NĐ-CP). Cơ quan thuế dễ phát hiện qua hóa đơn bất hợp lý, thiếu hồ sơ giao dịch thật.

Ý chính

  • Vấn đề 1: Mua hóa đơn giá trị gia tăng đầu vào để làm gì?
  • Vấn đề 2: Mua hóa đơn nhưng lại không có sự hợp lý
  • Vấn đề 3: Rủi ro: xuất toán, truy thu, phạt 01 đến 03 lần số thuế trốn, xử lý hình sự
  • Từ 05 triệu đồng phải thanh toán không dùng tiền mặt mới được khấu trừ GTGT và tính chi phí
  • Doanh nghiệp nên ghi nhận chi phí hợp lệ có hồ sơ chứng minh thay vì mua hóa đơn

Theo quy định tại thời điểm đăng bài (02/11/2018); chính sách có thể đã thay đổi.

Cập nhật ngày 15/11/2026: bài đã được cập nhật theo Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/7/2026) và Nghị định 125/2020/NĐ-CP đã được sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP (hiệu lực từ 16/01/2026).

Vấn đề 1: Mua hóa đơn giá trị gia tăng đầu vào để làm gì?

Nhiều doanh nghiệp hiện nay chọn cách mua hóa đơn để nghĩ rằng sẽ “hóa giải” theo cách bù trừ và cân đối giữa thuế đầu vào, đầu ra, hạn chế số thuế GTGT phải nộp, đồng thời người/doanh nghiệp mua hóa đơn cũng tin rằng làm như vậy để có "hóa đơn chứng từ" ghi nhận chi phí tính thuế, giảm thuế TNDN phải nộp trong năm. Đặc biệt các doanh nghiệp có quy mô nhỏ, hoạt động trong các lĩnh vực: xây lắp, thi công, vận tải, thậm chí là thương mại... mà đầu ra thì có còn đầu vào thì lúc có lúc "không" sẽ thường chọn cách mua hóa đơn. Nghĩa là, ở đây có những dấu hiệu sau:

  • Có hoạt động xuất khống hóa đơn, dẫn tới mất cân đối hàng tồn kho hoặc giá trị nghiệm thu cao hơn nhiều so với đầu vào, vì thế doanh nghiệp lo lại nộp thuế.
  • Hoạt động mua vào không minh bạch, không hóa đơn mà đầu ra thì vẫn phải xuất hóa đơn đầy đủ.
  • Khi mua hàng hóa, vật tư, làm theo cảm tính, manh mún, chi trả bằng tiền mặt và mua không hóa đơn trong khi (hoặc mua của cá nhân, mua ngoài chợ...) mà đầu ra vẫn phải xuất đủ hóa đơn cho khách hàng.
  • Các trường hợp khác...

Nếu chúng ta là những người làm kế toán thuế, chúng ta nhận ra điều đó thì không có lý gì cơ quan quản lý thuế lại không nhận ra những "che đậy" của doanh nghiệp khi cố tình mua bán hóa đơn.

Vấn đề 2: Mua hóa đơn nhưng lại không có sự hợp lý

Với các lý do đã nêu ở phần 1, nhiều cá nhân làm dịch vụ kê khai báo cáo thuế và doanh nghiệp có vẻ "đồng thuận" trong việc chọn phương án mua hóa đơn để trốn và tránh thuế. Nhưng liệu có dễ như vậy? Thậm chí mua theo cách "chẳng cần suy nghĩ" và "lộ hàng" ngay từ khi giao dịch, cụ thể như:

  • Doanh nghiệp chẳng có hoạt động vận tải, không có cơ chế giao xăng... nhưng lại luôn có hóa đơn xăng dầu, thậm chí có hóa đơn xăng dầu với số lượng lớn.
  • Doanh nghiệp không cần hoặc không lý giải được việc sử dụng dịch vụ vận tải nhưng tháng nào cũng có hóa đơn vận tải.
  • Doanh nghiệp thi công xây lắp công trình, trong dự toán/quyết toán không cần dùng đến vật tư A nào đó nhưng lại có hóa đơn vật tư A. Điều này giống như mua khoai về mà lại muốn nấu thành xôi.
  • Có hóa đơn đầu vào nhưng chỉ ghi chung chung và chỉ có hóa đơn, không thể giải trình/cung cấp các hồ sơ chứng minh tính có thật của giao dịch.
  • Xuất hiện nhiều hóa đơn đầu vào mà giá trị cứ sát ngưỡng phải thanh toán không dùng tiền mặt (trước đây là 20 triệu đồng, nay từ 05 triệu đồng), nội dung "na ná" như nhau
  • V..v..., như vậy có phải là "lạy ông tôi ở bụi này"

Mua hóa đơn đầu vào để độn thuế theo cách "đánh bùn sang ao"

Nhiều giám đốc doanh nghiệp, thiếu quan tâm tới công tác kê khai báo cáo thuế và kế toán thuế, mặc cho kế toán làm sao thì làm, nói gì nghe đó thậm chí còn yêu cầu nhân viên "phải mua hóa đơn" để nộp thuế ít. Thế nhưng thực tế phải trả nhiều hơn. Phải chăng đó là giá phí cho cái sự "bất cẩn" và "điếc không sợ súng"?

Vấn đề 3: Những rủi ro tiềm ẩn khi mua hóa đơn giá trị gia tăng

Thời hóa đơn giấy, người bán hóa đơn trao cho người mua hóa đơn liên 2 theo thông lệ, nhưng giá trị giữa các liên hóa đơn khác nhau. Ví dụ: Hóa đơn giao cho bên bán ghi 1 tỷ, nhưng liên 1 và liên 3 của bên mua được thủ thuật hóa và chỉ ghi 1 triệu. Hiện nay hóa đơn điện tử thực hiện theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP (thay Nghị định 123/2020/NĐ-CP từ 01/7/2026), nhưng rủi ro về giao dịch không có thật vẫn không thay đổi.

  • Nếu mua từ 05 triệu đồng trở lên (đã gồm thuế GTGT), doanh nghiệp bên mua phải thanh toán không dùng tiền mặt (chuyển khoản) vào tài khoản của bên bán thì mới được khấu trừ thuế GTGT (từ 01/7/2025, Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP) và tính chi phí được trừ TNDN (từ 15/12/2025, điểm c khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP); trước đây ngưỡng này là 20 triệu đồng. Khi cái việc bán khống hóa đơn họ còn dám làm thì điều gì liệu sẽ có rủi ro gì khi mà bên mua hóa đơn chuyển một khoản tiền lớn vào công ty họ. Cách mà bên bán lách là rút ra tiền mặt trả lại cho bên mua sau khi trích lại "giá bán hóa đơn". Nhưng tài khoản của doanh nghiệp hiện nay đã bị kiểm soát khá chặt, thường thì cơ quan thuế sẽ yêu cầu giải trình khi có các giao dịch dạng như: có khoản tiền vào ngân hàng rồi lại rút ra khoản tương ứng gần như ngay lập tức. Nếu chịu khó phân tích chút thôi, bạn có thấy như vậy là rủi ro và nguy hiểm?
  • Bên bán khống hóa đơn có thể ngưng hoạt động, bỏ trốn, bị kiểm tra, bị bắt, bị phạt bất cứ lúc nào... và điều gì xảy ra với doanh nghiệp mua hóa đơn chắc bạn đã có thể hình dung rồi đó. Nhẹ thì xuất toán, yêu cầu giải trình, nặng thì "truy tố hình sự".
  • Các công ty/doanh nghiệp có dấu hiệu buôn bán hóa đơn hoặc có dấu hiệu rủi ro hóa đơn luôn nằm trong vòng "kiểm soát" đặc biệt của cơ quan quản lý thuế.
  • Doanh nghiệp mua hóa đơn không giải trình được tính hợp lý, có thật của hóa đơn đầu vào có được do mua bán khống, vậy thì vẫn bị xuất toán, phạt hành chính thậm chí điều tra hình sự. Điều này nghĩa là, khi mua hóa đơn, doanh nghiệp đã cố gắng chi tiền mua rủi ro về mình.
  • Hậu quả pháp lý rất nặng. Theo điểm d khoản 4 Điều 45 Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15, sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp, hoặc sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ để hạch toán hàng hóa, dịch vụ mua vào làm giảm số thuế phải nộp hoặc tăng số thuế được khấu trừ, được hoàn là hành vi trốn thuế. Hành vi trốn thuế bị phạt từ 01 đến 03 lần số tiền thuế trốn (điểm b khoản 1 Điều 7 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP), bên cạnh việc truy thu thuế GTGT, TNDN và tính tiền chậm nộp. Trường hợp chưa dẫn đến thiếu thuế, trốn thuế thì hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp vẫn bị phạt từ 20 đến 50 triệu đồng (khoản 1 Điều 28 Nghị định 125/2020/NĐ-CP); bên bán hóa đơn bị phạt từ 20 đến 50 triệu đồng (khoản 2 Điều 22 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP). Thông tư 10/2014/TT-BTC (hướng dẫn xử phạt hóa đơn theo Nghị định 109/2013/NĐ-CP) đã hết hiệu lực; hiện nay thực hiện theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP đã sửa đổi. Trường hợp nghiêm trọng còn có thể bị xử lý hình sự theo Bộ luật Hình sự.

Nếu không mua khống hóa đơn sẽ thiếu chi phí, nộp thuế nhiều, vậy phải làm sao?

Đây là sự trăn trở chính đáng của bất kỳ doanh nghiệp nào. Người viết bài cho rằng, không có một hoạt động kinh doanh chân chính nào mà lại "thiếu chi phí" cả. Tất nhiên có thể kinh doanh lãi lớn thì nộp thuế nhiều. Nhưng ngược lại, doanh nghiệp phải kiểm soát lại một cách nghiêm túc xem, liệu kế toán viên đã thực hiện và vận dụng hết tất cả các quy định của pháp luật về kế toán thuế để không bỏ sót quyền lợi của doanh nghiệp hay chưa? Tôi cũng như nhiều đồng nghiệp, có kinh nghiệm làm kế toán khoảng trên 10 năm đều cho rằng: pháp luật về thuế hiện nay đã cởi trói nhiều cho doanh nghiệp, hướng dẫn rất nhiều tình huống, trường hợp được ghi nhận chi phí hợp lệ ngay cả khi không có hóa đơn tài chính.

Hơn nữa, về cơ bản, quy định về chi phí được trừ khi xác định nghĩa vụ thuế TNDN của doanh nghiệp là thừa nhận toàn bộ chi phí của doanh nghiệp nếu khoản chi phí đó có hồ sơ, chứng minh được tính có thực và hợp lý tương đối với doanh thu phát sinh. Chẳng hạn như: chi phí phát sinh mua thanh lý từ hộ gia đình, mua của người dân sản xuất trực tiếp không kinh doanh, thuê tài sản, khoán chi phí... thì đâu cần "hóa đơn đỏ" như xưa. Chỉ cần người làm kế toán thuế có am hiểu đủ rộng và sâu thì chắc chắn sẽ có biện pháp "hợp pháp" để ghi nhận đầy đủ chi phí, đảm bảo đầy đủ quyền lợi của doanh nghiệp thậm chí là tối ưu thuế phải nộp mà không cần dùng đến hạ sách "mua hóa đơn".

Thực hành cùng giảng viênMuốn làm được việc này trên chứng từ thật? Học kèm 1-1 với giảng viên Đức Minh.Xem khoá học

Căn cứ pháp lý

  • Luật 108/2025/QH15
  • Nghị định 125/2020/NĐ-CP
  • Nghị định 310/2025/NĐ-CP
  • Nghị định 181/2025/NĐ-CP
  • Nghị định 320/2025/NĐ-CP
  • Nghị định 254/2026/NĐ-CP

Khoá học liên quan

Kế toán thực tế

Kèm 1-1 trên chứng từ thật · khai giảng liên tục