Trả lời nhanh

Từ 01/7/2026, khi hóa đơn xây lắp đã lập mà giá trị thay đổi (quyết toán, kết luận của cơ quan nhà nước), người bán lập hóa đơn điều chỉnh hoặc thay thế theo Điều 10 Thông tư 91/2026/TT-BTC. Phần chênh lệch ghi số dương nếu tăng, số âm nếu giảm. Với hóa đơn lập sai, nếu người mua là tổ chức, hộ kinh doanh thì hai bên lập văn bản thỏa thuận. Thông tư 39/2014/TT-BTC trong bài gốc đã hết hiệu lực.

Ý chính

  • Căn cứ hiện hành: Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC, hiệu lực từ 01/7/2026
  • Hóa đơn xây lắp lập tại thời điểm nghiệm thu, bàn giao khối lượng, không phân biệt đã thu tiền hay chưa
  • Sai sót quan trọng hoặc giá trị thay đổi: lập hóa đơn điều chỉnh hoặc thay thế, ghi dòng chữ chỉ rõ hóa đơn bị điều chỉnh
  • Điều chỉnh tăng ghi số dương, điều chỉnh giảm ghi số âm (trước đây TT 39/2014 không cho ghi số âm)
  • Kèm quyết định phê duyệt quyết toán, biên bản xác nhận khối lượng, phụ lục hợp đồng

Theo quy định tại thời điểm đăng bài (08/11/2017); chính sách có thể đã thay đổi.

Cập nhật ngày 14/11/2026: bài đã được cập nhật theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử (hiệu lực từ 01/7/2026).

Khi công trình xây lắp có thay đổi khối lượng hoặc giá trị thanh toán sau khi đã xuất hóa đơn, doanh nghiệp phải xử lý hóa đơn theo quy định. Bài viết trình bày căn cứ pháp lý, cách xử lý hóa đơn đã lập và các chứng từ đi kèm.

Căn cứ pháp lý

Từ 01/7/2026, việc lập hóa đơn và xử lý hóa đơn có sai sót thực hiện theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP ngày 30/6/2026 (thay Nghị định 123/2020/NĐ-CP) và Thông tư 91/2026/TT-BTC ngày 30/6/2026 hướng dẫn Luật Quản lý thuế về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử. Trước đây, bài này dẫn khoản 3 Điều 20 Thông tư 39/2014/TT-BTC hướng dẫn thi hành Nghị định số 51/2010/NĐ-CP và Nghị định số 04/2014/NĐ-CP; các văn bản này đã hết hiệu lực và chỉ còn là bối cảnh lịch sử.

Thời điểm lập hóa đơn công trình xây lắp

  • Theo điểm c khoản 4 Điều 9 Nghị định 254/2026/NĐ-CP, với hoạt động xây dựng, lắp đặt, thời điểm lập hóa đơn là thời điểm nghiệm thu, bàn giao công trình, hạng mục công trình, khối lượng xây dựng, lắp đặt hoàn thành, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa.
  • Khoản 3 Điều 9 yêu cầu trường hợp giao hàng nhiều lần hoặc bàn giao từng hạng mục, công đoạn thì mỗi lần bàn giao đều phải lập hóa đơn cho khối lượng, giá trị tương ứng.
  • Theo điểm 9.e Phụ lục kèm Nghị định 254/2026/NĐ-CP, hóa đơn của hoạt động xây dựng, lắp đặt có thu tiền theo tiến độ hợp đồng không nhất thiết phải có đơn vị tính, số lượng, đơn giá.
  • Hóa đơn giá trị gia tăng phải ghi rõ cả doanh thu chưa có thuế và thuế GTGT.

Xử lý đối với hóa đơn đã lập

Theo Điều 10 Thông tư 91/2026/TT-BTC, khi hóa đơn đã lập có sai sót hoặc giá trị thay đổi, việc xử lý như sau:

  • Với nội dung sai quan trọng (mã số thuế, tên hàng hóa, số lượng, đơn giá, số tiền, thuế suất, tiền thuế...), người bán lập hóa đơn điều chỉnh hoặc hóa đơn thay thế. Hóa đơn điều chỉnh ghi dòng chữ "Điều chỉnh cho hóa đơn Mẫu số... ký hiệu... số... ngày... tháng... năm..."; hóa đơn thay thế ghi "Thay thế cho hóa đơn Mẫu số... ký hiệu... số... ngày... tháng... năm...".
  • Khi giá trị công trình thay đổi sau khi quyết toán được phê duyệt hoặc theo kết luận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, người bán lập hóa đơn cho phần chênh lệch: điều chỉnh tăng ghi số dương, điều chỉnh giảm ghi số âm, đúng với thực tế phát sinh. Trước đây, Thông tư 39/2014/TT-BTC quy định hóa đơn điều chỉnh không ghi số âm; quy định này không còn áp dụng.
  • Riêng trường hợp hóa đơn đã lập sai (điểm b khoản 1 Điều 10 Thông tư 91/2026/TT-BTC), nếu người mua là tổ chức, hộ kinh doanh hoặc cá nhân kinh doanh thì hai bên lập văn bản thỏa thuận ghi rõ nội dung sai hoặc nội dung điều chỉnh trước khi lập hóa đơn điều chỉnh hoặc thay thế (một số trường hợp đặc thù không bắt buộc). Văn bản này không phải điều kiện riêng của trường hợp điều chỉnh giá trị do quyết toán (khoản 5 Điều 10).
  • Cả người bán và người mua kê khai thuế theo hóa đơn điều chỉnh hoặc thay thế theo quy định của pháp luật quản lý thuế và hướng dẫn tại Thông tư 91/2026/TT-BTC. Với hóa đơn điều chỉnh do quyết toán (khoản 5 Điều 10), người bán kê khai vào kỳ phát sinh hóa đơn điều chỉnh, người mua kê khai vào kỳ nhận hóa đơn điều chỉnh (điểm d khoản 6 Điều 10 Thông tư 91/2026/TT-BTC).

Hướng dẫn lập hóa đơn khi quyết toán công trình thay đổi

Như vậy:

  • Nếu xuất hóa đơn thấp hơn giá trị quyết toán được phê duyệt: lập hóa đơn điều chỉnh tăng (giá trị chênh lệch ghi số dương).
  • Nếu xuất hóa đơn cao hơn giá trị quyết toán được phê duyệt: lập hóa đơn điều chỉnh giảm (giá trị chênh lệch ghi số âm).

Các chứng từ đi kèm

  • Quyết định phê duyệt quyết toán tăng/giảm số tiền phải thanh toán cho nhà thầu.
  • Quyết định xử lý của kiểm toán/ Phòng tài chính của Huyện….
  • Biên bản kiểm tra hiện trường.
  • Biên bản đối chiếu công nợ.
  • Biên bản xác nhận khối lượng tăng/giảm.
  • Phụ lục hợp đồng điều chỉnh tăng/giảm.
Thực hành cùng giảng viênMuốn làm được việc này trên chứng từ thật? Học kèm 1-1 với giảng viên Đức Minh.Xem khoá học

Căn cứ pháp lý

  • Nghị định 254/2026/NĐ-CP
  • Thông tư 91/2026/TT-BTC
  • Luật 108/2025/QH15

Khoá học liên quan

Kế toán thực tế

Kèm 1-1 trên chứng từ thật · khai giảng liên tục