Trả lời nhanh

Mua bán hóa đơn bị cấm (khoản 1 Điều 13 Luật GTGT 48/2024/QH15). Theo khoản 7 Điều 3 Nghị định 254/2026/NĐ-CP, hóa đơn có ngày lập từ ngày cơ quan thuế xác định người bán không hoạt động tại địa chỉ đăng ký là hóa đơn sử dụng không hợp pháp, không được khấu trừ GTGT và không được tính chi phí TNDN. Hóa đơn lập trước đó vẫn được khấu trừ, tính chi phí nếu chứng minh được giao dịch thật; nếu đã kê khai sai thì khai điều chỉnh. Công văn 11797/BTC-TCT (2014) chỉ còn là tham khảo.

Ý chính

  • Mua, bán hóa đơn bị cấm; hóa đơn lập từ hành vi bị cấm không được khấu trừ GTGT (khoản 1 Điều 13, khoản 3 Điều 14 Luật 48/2024/QH15)
  • Hóa đơn lập từ ngày cơ quan thuế xác định người bán không hoạt động tại địa chỉ đăng ký là hóa đơn không hợp pháp (khoản 7 Điều 3 Nghị định 254/2026/NĐ-CP)
  • Hóa đơn lập trước ngày xác định: chứng minh giao dịch thật bằng hợp đồng, giao nhận, vận chuyển, thanh toán thì vẫn được khấu trừ và tính chi phí
  • Đã kê khai hóa đơn không hợp pháp thì khai điều chỉnh GTGT (điểm đ khoản 1 Điều 14 Luật 48) và điều chỉnh quyết toán TNDN
  • Xử phạt: dùng hóa đơn không hợp pháp làm giảm thuế là trốn thuế (Điều 17 Nghị định 125/2020); cho, bán hóa đơn phạt 20 đến 50 triệu đồng (mức tổ chức)

Theo quy định tại thời điểm đăng bài (04/04/2017); chính sách có thể đã thay đổi.

Cập nhật ngày 15/11/2026: bài đã được cập nhật theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ điện tử (hiệu lực từ 01/7/2026), Luật Thuế giá trị gia tăng 48/2024/QH15, Nghị định 320/2025/NĐ-CP về thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/7/2026) và Nghị định 310/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 125/2020/NĐ-CP (hiệu lực từ 16/01/2026).

Tình trạng mua bán hoá đơn vẫn còn đang diễn ra tại một số nhỏ các doanh nghiệp và chưa được các cơ quan tổ chức quản lý một cách chặt chẽ hơn.

Quy định hiện hành về mua, bán hóa đơn và hóa đơn của doanh nghiệp bỏ trốn

  • Khoản 1 Điều 13 Luật Thuế giá trị gia tăng 48/2024/QH15 cấm mua, cho, bán, tổ chức quảng cáo, môi giới mua, bán hóa đơn. Cơ sở kinh doanh sử dụng hóa đơn, chứng từ lập từ các hành vi bị nghiêm cấm thì không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào (khoản 3 Điều 14 Luật này).
  • Theo khoản 7 Điều 3 Nghị định 254/2026/NĐ-CP, hóa đơn mua hàng hóa, dịch vụ có ngày lập từ ngày cơ quan thuế xác định bên bán không hoạt động tại địa chỉ kinh doanh đã đăng ký là hóa đơn sử dụng không hợp pháp. Hóa đơn lập trước ngày đó (hoặc khi chưa có thông báo của cơ quan thuế) mà cơ quan thuế, cơ quan công an hoặc cơ quan chức năng khác đã kết luận là hóa đơn, chứng từ không hợp pháp thì cũng thuộc trường hợp này. Các hóa đơn lập trước ngày xác định, chưa có kết luận như vậy, vẫn được xem xét theo thực tế giao dịch, như nêu ở các mục dưới đây.
  • Khoản chi chỉ được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp nếu có đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật (điểm b khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP).
  • Về xử phạt: sử dụng hóa đơn không hợp pháp để hạch toán hàng hóa, dịch vụ mua vào làm giảm số tiền thuế phải nộp hoặc làm tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn là hành vi trốn thuế (điểm d khoản 4 Điều 45 Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15), bị xử phạt theo Điều 17 Nghị định 125/2020/NĐ-CP (từ 1 đến 3 lần số thuế trốn tùy tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng). Hành vi cho, bán hóa đơn bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng (khoản 2 Điều 22 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP; đây là mức phạt đối với tổ chức, cá nhân bằng một nửa). Trường hợp có dấu hiệu tội phạm, cơ quan thuế chuyển hồ sơ cho cơ quan điều tra.

Công văn số 11797/BTC-TCT ngày 22/08/2014 của Bộ Tài chính nêu dưới đây là hướng dẫn của thời kỳ trước (căn cứ Luật thuế GTGT 2008 và Thông tư 219/2013/TT-BTC, nay đã được thay bằng Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15 và Thông tư 69/2025/TT-BTC). Nội dung được giữ lại để tham khảo cách cơ quan thuế xử lý; khi áp dụng, kế toán cần đối chiếu với các văn bản hiện hành nêu trên.

Bài viết tổng hợp cách xử lý hoá đơn mua của doanh nghiệp đã bỏ trốn theo hướng dẫn của cơ quan thuế. Theo công văn số 11797/BTC-TCT ban hành ngày 22/08/2014 của Bộ Tài chính có quy định cụ thể như sau:

Trường hợp hoá đơn đó phát sinh trước khi DN bỏ trốn

Với trường hợp hoá đơn phát sinh trước khi doanh nghiệp bỏ trốn và kế toán xác minh được đó là giao dịch thực thì vẫn được khấu trừ thuế GTGT như bình thường và được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.

Có các cách chứng minh giao dịch thật như sau:

Về hàng hoá

Có thể chứng minh bằng những giấy tờ, hoá đơn cụ thể như: hợp đồng mua bán hàng hoá, hình thức giao nhận hàng hay địa điểm giao nhận hàng, phương thức vận chuyển, chi phí vận chuyển. Hay chứng minh được nguồn gốc hay chủ sở hữu hàng hoá

Về thanh toán

Để chứng minh giao dịch thật có thể đưa ra một số dẫn chứng cụ thể như: ngân hàng giao dịch, đối tượng thực hiện nộp tiền vào tài khoản để giao dịch mua bán hàng hoá đó, số lần thực hiện giao dịch hay hình thức thanh toán, các loại chứng từ thanh toán. Hiện nay, hàng hóa, dịch vụ mua vào thanh toán từ 05 triệu đồng trở lên mỗi lần chỉ được khấu trừ GTGT khi có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (điểm b khoản 2 Điều 14 Luật 48/2024/QH15 và Nghị định 181/2025/NĐ-CP); mốc này áp dụng cho khấu trừ GTGT từ 01/7/2025 và cho chi phí thuế TNDN từ 15/12/2025.

Về xuất khẩu hàng hoá

Chứng minh xuất trình những giấy tờ liên quan như: tờ khai hải quan có dấu xác nhận thực xuất của cơ quan hải quan, vận đơn nếu có hay chứng từ thanh toán qua ngân hàng…

Trường hợp hoá đơn đó phát sinh sau khi doanh nghiệp đã bỏ trốn

Nếu trường hợp mua bán hoá đơn mà hoá đơn đó phát sinh khi DN bỏ trốn thì sẽ không được khấu trừ thuế GTGT đồng thời không được đưa vào chi phí được trừ khi xác định thuế TNDN (theo khoản 7 Điều 3 Nghị định 254/2026/NĐ-CP nêu ở trên).

  • Nếu kế toán chưa kê khai thì không được kê khai.
  • Còn trường hợp đã kê khai thì phải khai điều chỉnh giảm thuế GTGT được khấu trừ và điều chỉnh lại tờ khai quyết toán thuế TNDN (loại khoản chi đó khỏi chi phí được trừ). Theo điểm đ khoản 1 Điều 14 Luật 48/2024/QH15, khi phát hiện thuế GTGT đầu vào kê khai, khấu trừ bị sai, sót thì người nộp thuế được khai thuế trước khi cơ quan thuế, cơ quan có thẩm quyền công bố quyết định kiểm tra thuế, thanh tra: khai bổ sung vào tháng, quý phát sinh nếu việc đó làm tăng số thuế phải nộp hoặc giảm số thuế được hoàn (nộp đủ số thuế tăng thêm và tiền chậm nộp nếu có); các trường hợp còn lại khai vào tháng, quý phát hiện sai, sót.
Thực hành cùng giảng viênMuốn làm được việc này trên chứng từ thật? Học kèm 1-1 với giảng viên Đức Minh.Xem khoá học

Căn cứ pháp lý

  • Nghị định 254/2026/NĐ-CP
  • Luật 48/2024/QH15
  • Nghị định 320/2025/NĐ-CP
  • Luật 108/2025/QH15
  • Nghị định 125/2020/NĐ-CP
  • Nghị định 310/2025/NĐ-CP
  • Công văn 11797/BTC-TCT

Khoá học liên quan

Kế toán thực tế

Kèm 1-1 trên chứng từ thật · khai giảng liên tục