Trả lời nhanh

Theo mục 1.3, 1.4 Tài khoản 413 Thông tư 99/2025/TT-BTC, khoản trả trước cho người bán, người mua trả tiền trước, doanh thu nhận trước và chi phí chờ phân bổ bằng ngoại tệ không phải khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ nên không đánh giá lại cuối kỳ. Doanh thu và giá trị hàng mua tương ứng với phần ứng trước ghi theo tỷ giá tại thời điểm ứng trước. Tỷ giá ghi sổ là đích danh hoặc bình quân gia quyền. Thông tư 99 thay Thông tư 200 từ năm tài chính 2026.

Ý chính

  • Không đánh giá lại chênh lệch tỷ giá với khoản ứng trước cho người bán, người mua trả trước bằng ngoại tệ (mục 1.3 Tài khoản 413 TT 99)
  • Tỷ giá ghi sổ khi xuất ngoại tệ: đích danh hoặc bình quân gia quyền (cuối kỳ hoặc từng thời điểm thanh toán)
  • Người mua ứng trước: doanh thu ghi theo tỷ giá lúc nhận ứng, phần còn lại theo tỷ giá lúc phát sinh
  • Bán hàng: Nợ TK 112/Có TK 131 20 triệu; thanh toán nốt Nợ TK 112 22 triệu, Nợ TK 131 20 triệu/Có TK 511 42 triệu
  • Đồng tiền khai thuế và tính thuế là Đồng Việt Nam (khoản 7 Điều 12 Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15), tỷ giá khai thuế theo Điều 14 NĐ 252/2026

Theo quy định tại thời điểm đăng bài (17/09/2015); chính sách có thể đã thay đổi.

Cập nhật ngày 15/11/2026: bài đã được cập nhật theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (hiệu lực từ 01/01/2026, áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026, thay Thông tư 200/2014/TT-BTC), Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 và Nghị định 252/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 01/7/2026).

Bài viết tóm tắt cách xử lý chênh lệch tỷ giá đối với các khoản ứng trước bằng ngoại tệ, kèm ví dụ hạch toán. Nguyên tắc được viết theo hướng dẫn tại Tài khoản 413 của Thông tư 99/2025/TT-BTC; trước năm tài chính 2026, doanh nghiệp áp dụng Thông tư 200/2014/TT-BTC (và trước đó là Thông tư 179/2012/TT-BTC). Doanh nghiệp nhỏ và vừa đang áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC thì đối chiếu với hướng dẫn riêng của thông tư đó.

Nguyên tắc ghi nhận theo Thông tư 99 (trước đây là Thông tư 200)

  • Thông tư 99 (mục 1.3 điểm b hướng dẫn Tài khoản 413) quy định rõ không coi là khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ các khoản trả trước cho người bán, chi phí chờ phân bổ bằng ngoại tệ, các khoản người mua trả tiền trước và doanh thu nhận trước bằng ngoại tệ, nên không đánh giá lại chênh lệch tỷ giá cuối kỳ đối với những khoản này. Ngoại lệ: nếu tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán có bằng chứng chắc chắn là người bán không thể cung cấp hàng hóa, dịch vụ (hoặc doanh nghiệp không thể cung cấp cho người mua) và phải hoàn lại khoản đã nhận hoặc đã trả trước bằng ngoại tệ thì khoản đó được coi là khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ. Trước đây TT 200 (tương tự TT 179) cũng nêu nguyên tắc này.
  • Tỷ giá xuất ngoại tệ (tỷ giá ghi sổ) theo tỷ giá thực tế đích danh hoặc bình quân gia quyền, tùy đặc điểm và yêu cầu quản lý; tỷ giá bình quân gia quyền có thể xác định tại thời điểm cuối kỳ hoặc từng thời điểm thanh toán (mục 1.2.2 Tài khoản 413 Thông tư 99). Cách gọi "bình quân sau mỗi lần nhập (bình quân di động)" của bài gốc là cách gọi thời Thông tư 200.
  • Doanh thu được ghi nhận theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm nhận tiền ứng trước của người mua - không ghi nhận doanh thu theo tỷ giá khi xuất hóa đơn (sau đó); phần còn lại ghi theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh (mục 1.4.2 Tài khoản 413, mục 1.5.4 Tài khoản 511).

Lưu ý: các ví dụ dưới đây chưa tính thuế GTGT để tập trung vào chênh lệch tỷ giá. Tỷ giá giao dịch thực tế là tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên có giao dịch hoặc tỷ giá xấp xỉ (chênh lệch không vượt quá +/-1%) theo mục 1.2.1 Tài khoản 413.

Ví dụ 01: Doanh thu khi người mua ứng trước

Công ty A bán sản phẩm với giá 2000 USD, vào ngày 1/1 khách hàng ứng trước 1000 USD theo tỉ giá 20.000 vnd/usd, cty A ghi nhận:

Nợ TK 112/Có TK 131: 20.000.000

Ngày 1/2, Cty A giao hàng và xuất Hóa đơn sản phẩm cho khách hàng, đồng thời khách hàng thanh toán nốt 1000 USD, tỷ giá lúc này là 22.000 vnd/usd, cty A ghi nhận:

Nợ TK 112: 22.000.000
Nợ TK 131: 20.000.000
Có TK 511: 42.000.000

=> Không ghi nhận doanh thu 2000 USD theo tỷ giá trên hóa đơn là 22.000

Kiểm tra: 1.000 USD x 20.000 = 20.000.000; 1.000 USD x 22.000 = 22.000.000; doanh thu 20.000.000 + 22.000.000 = 42.000.000. Bên Nợ TK 131 ghi theo tỷ giá thời điểm nhận ứng trước (tỷ giá ghi sổ của khoản nhận trước, mục 1.4.3 Tài khoản 413).

Ví dụ 02: Chi phí khi ứng trước cho người bán

Chi phí được ghi nhận theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm ứng trước tiền cho người bán - không ghi nhận chi phí theo tỷ giá khi xuất hóa đơn (sau đó).

Công ty B mua sản phẩm với giá 2000 USD, vào ngày 1/1 ứng trước cho nhà cung cấp 1000 USD theo tỉ giá 20.000 vnd/usd, cty B ghi nhận:

Nợ TK 331/Có TK 112: 20.000.000

Ngày 1/2, nhà cung cấp giao hàng và xuất Hóa đơn sản phẩm cho cty B, đồng thời cty B thanh toán nốt 1000 USD, tỷ giá lúc này là 22.000 vnd/usd, cty B ghi nhận:

Nợ TK Chi phí/Hàng hóa/TSCĐ: 42.000.000
Có TK 331: 20.000.000
Có TK 112: 22.000.000

=> Không ghi nhận chi phí 2000 USD theo tỷ giá trên hóa đơn là 22.000

Kiểm tra: 20.000.000 + 22.000.000 = 42.000.000. Ví dụ giả định tỷ giá ghi sổ của TK 112 bằng tỷ giá giao dịch thực tế; nếu khác nhau thì chênh lệch được ghi vào doanh thu hoạt động tài chính (TK 515) hoặc chi phí tài chính (TK 635) theo mục 1.4.4 Tài khoản 413 Thông tư 99.

Doanh thu, chi phí tính thuế

Theo khoản 7 Điều 12 Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/7/2026), đồng tiền khai thuế, đồng tiền tính thuế là Đồng Việt Nam; Chính phủ quy định các trường hợp được khai, tính bằng ngoại tệ. Điều 14 Nghị định 252/2026/NĐ-CP quy định đồng tiền khai thuế, nộp thuế và tỷ giá khai thuế quy đổi trong các trường hợp cụ thể. Thông tư 99 cũng nêu: khi xác định nghĩa vụ thuế liên quan đến giao dịch bằng ngoại tệ (kê khai, quyết toán và nộp thuế), doanh nghiệp thực hiện theo quy định của pháp luật về thuế. Vì vậy, khi kê khai, doanh nghiệp quy đổi doanh thu, chi phí bằng ngoại tệ ra Đồng Việt Nam theo quy định của pháp luật thuế hiện hành và lưu hồ sơ chứng minh tỷ giá đã dùng.

Trước đây, Điều 43 Luật Quản lý thuế năm 2006 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật 71/2014/QH13) quy định như sau:

“Người nộp thuế xác định doanh thu, chi phí, giá tính thuế và các khoản thuế nộp ngân sách nhà nước bằng đồng Việt Nam, trừ trường hợp nộp thuế bằng ngoại tệ theo quy định của Chính phủ. Trường hợp phát sinh doanh thu, chi phí, giá tính thuế bằng ngoại tệ hoặc người nộp thuế có nghĩa vụ phải nộp bằng ngoại tệ nhưng được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép nộp thuế bằng đồng Việt Nam thì phải quy đổi ngoại tệ ra đồng Việt Nam theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh.”

Thực hành cùng giảng viênMuốn làm được việc này trên chứng từ thật? Học kèm 1-1 với giảng viên Đức Minh.Xem khoá học

Căn cứ pháp lý

  • Thông tư 99/2025/TT-BTC
  • Luật 108/2025/QH15
  • Nghị định 252/2026/NĐ-CP
  • Thông tư 200/2014/TT-BTC
  • Luật 71/2014/QH13

Khoá học liên quan

Kế toán thực tế

Kèm 1-1 trên chứng từ thật · khai giảng liên tục