Trả lời nhanh
Vì biểu thuế TNCN từ tiền lương là lũy tiến từng phần, giảm thu nhập tính thuế bằng giảm trừ gia cảnh sẽ giảm thuế. Từ kỳ tính thuế 2026 (Luật 109/2025/QH15), giảm trừ là 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc; biểu thuế 5 bậc từ 5% đến 35%. Nên khai người phụ thuộc cho người có thu nhập cao hơn khi thu nhập vượt mức giảm trừ. Ví dụ chồng 40 triệu, vợ 8 triệu, hai con: khai cho chồng nộp 710.000 đồng, khai cho vợ nộp 1.950.000 đồng mỗi tháng.
Ý chính
- Biểu thuế lũy tiến từng phần 5 bậc theo tháng: đến 10 triệu 5%, trên 10 đến 30 triệu 10%, trên 30 đến 60 triệu 20%, trên 60 đến 100 triệu 30%, trên 100 triệu 35% (Điều 9 Luật 109/2025/QH15).
- Giảm trừ gia cảnh: 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân, 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc (Điều 10 Luật 109/2025/QH15), áp dụng với tiền lương, tiền công từ kỳ tính thuế 2026.
- Mỗi người phụ thuộc chỉ tính giảm trừ một lần vào một người nộp thuế; nhiều người cùng nuôi dưỡng thì tự thỏa thuận (Điều 48 Nghị định 253/2026/NĐ-CP).
- Ví dụ chồng 40 triệu, vợ 8 triệu, hai con: khai con cho chồng thuế 710.000 đồng/tháng; khai cho vợ thuế 1.950.000 đồng/tháng, chênh lệch 1.240.000 đồng.
- Nhà ở, đất ở duy nhất được miễn thuế khi chuyển nhượng nếu sở hữu tối thiểu 183 ngày, chuyển nhượng toàn bộ; tự kê khai, kê khai sai bị truy thu và xử phạt (khoản 2 Điều 4 Luật 109/2025/QH15; Điều 19 Nghị định 253/2026/NĐ-CP).
Theo quy định tại thời điểm đăng bài (19/11/2013); chính sách có thể đã thay đổi.
Cập nhật ngày 15/11/2026: bài đã được cập nhật theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/7/2026; quy định về thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026) và Nghị định 253/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 01/7/2026). Các số liệu giảm trừ gia cảnh và biểu thuế của bài gốc năm 2013 không còn áp dụng nên các ví dụ đã được tính lại.
Nếu biết vận dụng hợp lý các yếu tố giảm trừ có thể được hưởng một mức thuế thấp khi tính thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Khác với thuế thu nhập cao trước đây bởi tính thuế trực tiếp trên số thu nhập thực chất, thuế thu nhập cá nhân (TNCN) có nhiều điểm mới như giảm trừ gia cảnh, người phụ thuộc, các tiêu chuẩn miễn trừ khác trong các hoạt động kinh doanh về chứng khoán, bất động sản...
Đây là những yếu tố mang tính kỹ thuật và nếu biết vận dụng, số thuế thu nhập sẽ giảm đi đáng kể. Kinh nghiệm này sẽ còn phải áp dụng nhiều khi các loại thuế trực thu sẽ ngày càng phát triển.
Tính toán giảm trừ có lợi nhất
Biểu thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công là thuế lũy tiến từng phần, tức là mức thu nhập càng lớn sau khi tính các khoản được giảm như giảm trừ, phụ thuộc... sẽ phải chịu mức thuế càng lớn. Theo Điều 9 Luật 109/2025/QH15, biểu thuế có 5 bậc theo thu nhập tính thuế mỗi tháng: đến 10 triệu đồng chịu 5%; trên 10 đến 30 triệu đồng chịu 10%; trên 30 đến 60 triệu đồng chịu 20%; trên 60 đến 100 triệu đồng chịu 30%; trên 100 triệu đồng chịu 35%. Mức giảm trừ gia cảnh theo Điều 10 Luật 109/2025/QH15 là 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm) cho người nộp thuế và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Vì vậy càng giảm số thu nhập tính thuế càng tốt.
Trong một tư vấn trước đây, Phòng tuyên truyền hỗ trợ Cục Thuế TP.HCM cũng không ngần ngại cho rằng, trong một gia đình, nếu một trong hai người có thu nhập cao hơn hẳn thì nên tập trung kê khai giảm trừ cho người đó. Theo Điều 48 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần vào một người nộp thuế; nhiều người nộp thuế có chung người phụ thuộc thì tự thỏa thuận để đăng ký giảm trừ vào một người.
Ví dụ, nếu hai vợ chồng đi làm( chồng kế toán xây lắp, vợ làm kế toán kho ), thu nhập hằng tháng của chồng 10 triệu đồng, vợ 4,5 triệu đồng, hai con còn nhỏ... Theo mức giảm trừ hiện hành, nếu chồng khai hai con là người phụ thuộc thì tổng giảm trừ của chồng là 27,9 triệu đồng = 15,5 triệu đồng (bản thân) + 2 x 6,2 triệu đồng (hai con), lớn hơn thu nhập 10 triệu đồng nên thu nhập tính thuế bằng 0 và thuế phải nộp bằng 0. Thu nhập 4,5 triệu đồng của vợ thấp hơn mức giảm trừ 15,5 triệu đồng của bản thân nên vợ cũng không phải nộp thuế. Như vậy với mức thu nhập này, hai vợ chồng đều không phải nộp thuế dù khai con vào ai. (Theo mức giảm trừ mà bài gốc dùng, chỉ 4 triệu đồng cho bản thân và 1,6 triệu đồng cho mỗi con nên chồng còn thu nhập tính thuế 2,8 triệu đồng và nộp 140.000 đồng; kết quả này không còn đúng.)
Việc tập trung giảm trừ chỉ có ý nghĩa khi thu nhập vượt mức giảm trừ. Giả sử chồng có thu nhập 40 triệu đồng/tháng, vợ 8 triệu đồng/tháng, hai con còn nhỏ (tính trên thu nhập sau khi đã trừ các khoản bảo hiểm bắt buộc, để đơn giản):
- Khai hai con cho chồng: thu nhập tính thuế của chồng = 40 - 15,5 - 2 x 6,2 = 12,1 triệu đồng; thuế = 10 triệu đồng x 5% + 2,1 triệu đồng x 10% = 0,5 + 0,21 = 0,71 triệu đồng/tháng (710.000 đồng). Vợ có thu nhập 8 triệu đồng thấp hơn mức giảm trừ bản thân nên không phải nộp thuế. Tổng thuế: 710.000 đồng/tháng.
- Khai hai con cho vợ: thu nhập tính thuế của vợ bằng 0 (phần giảm trừ còn thừa không chuyển sang người khác); thu nhập tính thuế của chồng = 40 - 15,5 = 24,5 triệu đồng; thuế = 10 triệu đồng x 5% + 14,5 triệu đồng x 10% = 0,5 + 1,45 = 1,95 triệu đồng/tháng (1.950.000 đồng). Tổng thuế: 1.950.000 đồng/tháng.
Như vậy khai hai con cho chồng, người có thu nhập cao hơn hẳn, giúp tiết kiệm 1.240.000 đồng mỗi tháng (= 12,4 triệu đồng giảm trừ x 10%).
Thậm chí đối với người thu nhập cao hơn, trong gia đình có nhiều trường hợp phụ thuộc và được tính giảm trừ thì điều này càng có ý nghĩa. Bởi vì, giảm trừ gia cảnh nhiều không chỉ số tiền phải tính thuế giảm xuống mà ngay cả bậc tính thuế cũng giảm theo.
Tuy nhiên, trong những trường hợp cụ thể thì cần có những phương án cụ thể. Nếu là người chưa có gia đình thì người phụ thuộc có thể là cha mẹ (cha đẻ, mẹ đẻ, cha dượng, mẹ kế, cha mẹ nuôi...) hoặc cá nhân khác không nơi nương tựa mà mình trực tiếp nuôi dưỡng như anh chị em ruột, ông bà..., nhưng cần phải đáp ứng các điều kiện tại Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP (người trong độ tuổi lao động phải không có khả năng lao động và không có thu nhập hoặc thu nhập bình quân tháng không vượt mức do Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định; người ngoài độ tuổi lao động phải không có thu nhập hoặc thu nhập không vượt mức đó; người nộp thuế tự đăng ký người phụ thuộc kèm giấy tờ hợp pháp – khoản 3, 5 Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP).
Không phải lúc nào việc tập trung giảm trừ cho một người cũng là tốt mà sự chia đều cũng có lợi trong nhiều trường hợp. Ví dụ hai vợ chồng đều có thu nhập 20 triệu đồng/tháng và có hai người con:
- Tập trung hai con vào một người (người A): thu nhập tính thuế của A = 20 - 15,5 - 12,4 < 0 nên A không nộp thuế, phần giảm trừ thừa 7,9 triệu đồng bị bỏ phí; người còn lại (B) có thu nhập tính thuế = 20 - 15,5 = 4,5 triệu đồng, thuế = 4,5 triệu đồng x 5% = 225.000 đồng/tháng.
- Chia đều, mỗi người đăng ký một con: thu nhập tính thuế của mỗi người = 20 - 15,5 - 6,2 = -1,7 triệu đồng, nhỏ hơn 0 nên cả hai đều không phải nộp thuế (0 đồng).
Như vậy chia đều giúp tiết kiệm 225.000 đồng mỗi tháng so với tập trung vào một người.
Đối với thu nhập tính thuế trong kinh doanh bất động sản hay chứng khoán đều đi kèm với nhiều quy định về kỹ thuật liên quan đến việc giảm trừ... Điều này rất có ý nghĩa đối với những người kinh doanh bất động sản.
Ví dụ, theo khoản 2 Điều 4 Luật 109/2025/QH15, thu nhập từ chuyển nhượng nhà ở, quyền sử dụng đất ở và tài sản gắn liền với đất ở của cá nhân chỉ có một nhà ở, đất ở duy nhất tại Việt Nam được miễn thuế. Bên cạnh đó, khoản 1 Điều 4 miễn thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng, nhận thừa kế, quà tặng là bất động sản giữa vợ với chồng; cha đẻ, mẹ đẻ với con đẻ; cha nuôi, mẹ nuôi với con nuôi; cha chồng, mẹ chồng với con dâu; cha vợ, mẹ vợ với con rể; ông bà nội, ngoại với cháu; anh, chị, em ruột với nhau. Vì vậy người có nhiều bất động sản có thể tìm hiểu việc cho, tặng nhà cho người thân; khi người thân bán lại thì phải tự xét điều kiện nhà ở duy nhất của chính mình. Bản thân người chỉ có một nhà ở, đất ở duy nhất và đáp ứng điều kiện thì khi chuyển nhượng cũng không phải chịu thuế.
Theo Điều 19 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, để được miễn thuế do chuyển nhượng nhà ở, đất ở duy nhất, cá nhân phải đáp ứng đồng thời: chỉ có duy nhất quyền sở hữu một nhà ở hoặc quyền sử dụng một thửa đất ở tại thời điểm chuyển nhượng (trường hợp có thêm nhà ở, công trình xây dựng hình thành trong tương lai thì không được xác định là duy nhất; trường hợp đồng sở hữu thì chỉ cá nhân chưa có nhà ở, đất ở nơi khác được miễn thuế); có quyền sở hữu nhà ở, quyền sử dụng đất ở tối thiểu 183 ngày tính đến thời điểm chuyển nhượng, tính từ ngày cấp Giấy chứng nhận; chuyển nhượng toàn bộ nhà ở, đất ở. Quy định miễn thuế không áp dụng với nhà ở, công trình xây dựng hình thành trong tương lai. Việc xác định nhà ở, đất ở duy nhất do cá nhân tự kê khai và chịu trách nhiệm; kê khai không đúng sẽ bị truy thu thuế và xử phạt.
Người Việt Nam cần quen với tư vấn thuế
Từ trước đến nay, đa số cá nhân người Việt Nam đều không mấy khi phải nộp thuế. Thực tế, họ vẫn phải đóng thuế nhưng đa số sắc thuế của Việt Nam là thuế gián thu thông qua giá các hàng hóa, dịch vụ sản phẩm. DN sản xuất đã đưa vào giá thành và thu hộ Nhà nước. Người dân không cảm thấy mình bị thu thuế là vì thế.
Tuy nhiên, thuế TNCN là loại thuế trực thu tức là mỗi cá nhân phải tự kê khai và nộp thuế với cơ quan thuế. Xu hướng chung của các nước trên thế giới là các loại thuế trực thu này sẽ có xu hướng tăng lên. Vì thế người dân Việt Nam thay vì thờ ơ với các sắc thuế như trước đây nay sẽ phải đau đầu hơn để làm sao nộp thuế ở mức thấp nhất nhưng vẫn đúng pháp luật. Hay nói cách khác là "lách thuế" có hiệu quả nhất.
Thông thường, đối với thuế thu nhập cá nhân tính trên tiền lương, tiền công thì khá dễ tính nhưng nếu đó là thu nhập từ kinh doanh chung của cả gia đình, lợi nhuận từ kinh doanh bất động sản, chứng khoán thì việc tính toán vận dụng tối đa các ưu đãi, miễn trừ là không phải dễ dàng vì sẽ liên quan đến nhiều pháp luật chuyên ngành khác. Và cách tốt nhất là phải nhờ tới các dịch vụ tư vấn thuế.
Vào thời điểm bài gốc được đăng (năm 2013), Tổng cục Thuế đã nghĩ đến việc sử dụng các đại lý thu thuế, tức là các đơn vị làm dịch vụ thu thuế để thu ở mức cao nhất có thể. Và ngược lại, các cá nhân hoàn toàn có thể nghĩ đến việc sử dụng các tư vấn để có thể đóng thuế ở mức thấp nhất và vẫn không bị coi là phạm luật.
Ví dụ, việc một cá nhân đầu cơ có nhiều căn nhà cần chuyển nhượng, để giảm thuế phải nộp, cá nhân đó phải vận dụng đến tiêu chí miễn thuế khi bán một căn nhà duy nhất. Để được xác định căn nhà duy nhất thì sẽ phải có hàng loạt động tác, hợp đồng, giấy tờ pháp lý để cho, tặng... những căn nhà khác, đồng thời đáp ứng điều kiện sở hữu tối thiểu 183 ngày nêu trên.
Việc này sẽ liên quan nhiều vấn đề, nhiều luật mà không dễ thực hiện được nên nhờ tư vấn sẽ là xu hướng tất yếu. Và không loại trừ những rủi ro xảy ra khi thực hiện các hành vi cho, tặng... nhằm tránh thuế nên người sở hữu đích thực cũng cần những cơ chế bảo đảm cho tài sản của mình nên càng cần tư vấn.
( nguồn: Vietnamnet )
Bài viết và khoá học liên quan
Căn cứ pháp lý
- Luật 109/2025/QH15
- Nghị định 253/2026/NĐ-CP
Khoá học liên quan
Kế toán thực tế
Kèm 1-1 trên chứng từ thật · khai giảng liên tục



