Trả lời nhanh
Kế toán doanh nghiệp xây lắp có đặc thù: đối tượng tập hợp chi phí là công trình, hạng mục công trình hoặc đơn vị thi công; giá thành theo công trình chỉ phát sinh một lần. Chi phí gồm vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp, sử dụng máy thi công và sản xuất chung (TK 621, 622, 623, 627, 154). Doanh thu hợp đồng xây dựng ghi nhận theo tiến độ kế hoạch hoặc theo khối lượng được xác nhận; Thông tư 99/2025/TT-BTC dùng TK 337 cho trường hợp thanh toán theo tiến độ.
Ý chính
- Đối tượng tập hợp chi phí: công trình, hạng mục công trình, giai đoạn quy ước hoặc đơn vị thi công
- Giá thành theo công trình chỉ phát sinh một lần, không lặp lại
- Chi phí gồm vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp, sử dụng máy thi công, sản xuất chung
- Phương pháp tính giá thành: đơn hàng, giản đơn, hệ số hoặc tỷ lệ, định mức
- Doanh thu hợp đồng ghi nhận theo tiến độ kế hoạch (TK 337) hoặc theo khối lượng thực hiện được khách hàng xác nhận
Theo quy định tại thời điểm đăng bài (21/03/2014); chính sách có thể đã thay đổi.
Cập nhật ngày 12/11/2026: bài đã được cập nhật theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (hiệu lực từ 01/01/2026, thay Thông tư 200/2014/TT-BTC). Về nguyên tắc ghi nhận doanh thu và chi phí hợp đồng xây dựng, các điều kiện ghi nhận theo Thông tư 99 thống nhất với cách làm trước đây; các tài khoản chi phí 621, 622, 623, 627, 154 vẫn được sử dụng (TK 627 có thêm tài khoản cấp 2 6275 "Thuế, phí, lệ phí").
Đặc điểm của ngành xây dựng ảnh hưởng đến tổ chức công tác kế toán chi phí, doanh thu và xác định kết quả trong các doanh nghiệp xây lắp, thể hiện rõ ở các nội dung sau.
Đối tượng chi phí sản xuất và đối tượng tính giá thành
Đối tượng chi phí sản xuất
Đối tượng chi phí sản xuất gồm: các công trình, hạng mục công trình xây lắp, các giai đoạn quy ước của hạng mục công trình có giá trị dự toán riêng hay nhóm công trình, các đơn vị thi công (xí nghiệp, đội thi công xây lắp).
Đối tượng tính giá thành
- Theo công trình: Giá thành chỉ phát sinh 1 lần, không lặp lại.
- Giá thành chi tiết: Một công trình thường chia thành nhiều hạng mục, gói thầu, công trình con. Việc tính giá thành có thể được tính theo giá thành chi tiết và tổng hợp lên giá thành công trình mẹ.
Phương pháp tập hợp chi phí và tính giá thành
Phương pháp tập hợp chi phí: Tùy điều kiện cụ thể, có thể vận dụng phương pháp tập hợp trực tiếp hoặc phương pháp phân bổ gián tiếp.
Phương pháp tính giá thành thường áp dụng: Phương pháp tính giá thành theo đơn hàng, phương pháp giản đơn (trực tiếp), phương pháp hệ số hoặc tỷ lệ, phương pháp tính giá thành theo định mức.
Chi phí trong giá thành sản xuất sản phẩm xây lắp bao gồm chi phí được phân loại theo mục đích, công dụng: Đó là chi phí vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sử dụng máy thi công, chi phí sản xuất chung. Điều này xuất phát từ phương pháp lập dự toán trong xây dựng cơ bản. Đây là căn cứ để so sánh, kiểm tra, phân tích chi phí sản xuất xây lắp thực tế phát sinh với dự toán.
Giá thành sản phẩm xây lắp phân biệt thành:
- Giá thành khối lượng xây lắp hoàn thành là toàn bộ chi phí sản xuất để hoàn thành một khối lượng sản phẩm xây lắp theo quy định.
- Giá thành hạng mục công trình hoặc công trình hoàn thành toàn bộ là toàn bộ chi phí sản xuất để hoàn thành hạng mục công trình hoặc công trình xây lắp đạt giá trị sử dụng.
Việc xác định đối với tính giá thành sản phẩm xây lắp phải xem xét đến phương thức thanh toán khối lượng xây lắp hoàn thành giữa nhà thầu và bên giao thầu.
Ghi nhận doanh thu và chi phí của hợp đồng xây dựng
Doanh thu và chi phí của hợp đồng xây dựng được ghi nhận theo một trong hai trường hợp:
- Trường hợp hợp đồng xây dựng quy định nhà thầu được thanh toán theo tiến độ kế hoạch, khi kết quả thực hiện hợp đồng được xác định một cách đáng tin cậy, thì doanh thu và chi phí của hợp đồng xây dựng được ghi nhận tương ứng với phần công việc đã hoàn thành do nhà thầu tự xác định vào thời điểm lập báo cáo tài chính mà không phụ thuộc vào hóa đơn thanh toán theo tiến độ kế hoạch đã lập hay chưa và số tiền ghi trên hóa đơn là bao nhiêu.
- Trường hợp hợp đồng xây dựng quy định nhà thầu được thanh toán theo giá trị khối lượng thực hiện, khi kết quả thực hiện hợp đồng được xác định một cách đáng tin cậy và được khách hàng xác nhận, thì doanh thu và chi phí liên quan đến hợp đồng xây dựng được ghi nhận tương ứng với phần công việc đã hoàn thành được khách hàng xác nhận trong kỳ phản ánh trên hóa đơn đã lập.
Doanh thu của hợp đồng xây dựng bao gồm
- Doanh thu ban đầu được ghi trong hợp đồng.
- Các khoản tăng, giảm khi thực hiện hợp đồng, các khoản tiền thưởng và các khoản thanh toán khác nếu các khoản này có khả năng làm thay đổi doanh thu và có thể xác định được một cách đáng tin cậy như tăng doanh thu vì lý do tăng giá, tiền thưởng do nhà thầu thực hiện hợp đồng đạt hay vượt mức một số tiêu chuẩn cụ thể được ghi trong hợp đồng, khoản khách hàng hay bên khác thanh toán cho nhà thầu để bù đắp các chi phí không bao gồm trong hợp đồng.
Hạch toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC
- Khi hợp đồng quy định thanh toán theo tiến độ kế hoạch: doanh thu ghi nhận theo phần công việc hoàn thành có thể khác thời điểm lập hóa đơn. Tài khoản 337 "Thanh toán theo tiến độ hợp đồng xây dựng" (tên cũ trong Thông tư 200 là "Thanh toán theo tiến độ kế hoạch hợp đồng xây dựng") dùng để theo dõi chênh lệch này. Ghi nhận doanh thu: Nợ TK 337, Có TK 511. Khi lập hóa đơn theo tiến độ: Nợ TK 131, Có TK 337 (phần doanh thu), Có TK 3331 (thuế GTGT).
- Khi hợp đồng quy định thanh toán theo giá trị khối lượng thực hiện: khi nghiệm thu và lập hóa đơn, ghi Nợ TK 131, Có TK 511, Có TK 3331; đồng thời ghi giá vốn Nợ TK 632, Có TK 154.
Các nội dung khác của việc tổ chức kế toán chi phí, doanh thu và xác định kết quả trong các doanh nghiệp xây lắp như tổ chức ghi chép ban đầu, tổ chức hệ thống sổ kế toán… Nói chung giống như các ngành khác.
Bài viết và khoá học liên quan
Căn cứ pháp lý
- Thông tư 99/2025/TT-BTC
Khoá học liên quan
Kế toán thực tế
Kèm 1-1 trên chứng từ thật · khai giảng liên tục



