Cách tính thuế thu nhập doanh nghiệp cho doanh nghiệp siêu nhỏ

Thuế thu nhập doanh nghiệp cho doanh nghiệp siêu nhỏ sẽ được tính theo hai phương pháp tính thuế là dựa theo tỷ lệ % doanh thu hoặc dựa theo thu nhập chịu thuế. Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật các quy định mới của Luật Thuế TNDN 2025 và Thông tư 58/2026/TT-BTC. Kế toán có thể tham khảo chi tiết các cách tính thuế thông qua bài viết sau:

1. Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) là gì?

Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) là loại thuế trực thu đánh vào thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp, tổ chức kinh tế phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ và các khoản thu nhập khác theo quy định của Luật Thuế TNDN.

• Đối tượng áp dụng: Tổ chức, doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh phát sinh thu nhập tại Việt Nam hoặc từ nước ngoài (tùy thuộc vào hiệp định tránh đánh thuế hai lần).

• Căn cứ tính thuế: Thuế được tính trên thu nhập chịu thuế sau khi đã trừ đi các khoản chi phí được trừ và các khoản thu nhập miễn thuế.

2. Doanh nghiệp siêu nhỏ có phải nộp thuế TNDN không?

Có. Doanh nghiệp siêu nhỏ là một loại hình doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn được coi là tổ chức kinh tế hoạt động sản xuất, kinh doanh và có phát sinh thu nhập chịu thuế. Do đó, doanh nghiệp siêu nhỏ vẫn thuộc đối tượng phải nộp thuế TNDN theo quy định của Luật Thuế TNDN, không được miễn trừ chỉ vì quy mô nhỏ.

Tuy nhiên, so với doanh nghiệp thông thường, nghĩa vụ kê khai và hạch toán thuế của doanh nghiệp siêu nhỏ được đơn giản hóa đáng kể, tùy theo phương pháp nộp thuế mà doanh nghiệp đã đăng ký:

• Nếu nộp thuế TNDN theo tỷ lệ % trên doanh thu: không bắt buộc lập báo cáo tài chính để nộp cho cơ quan thuế.

• Nếu nộp thuế TNDN theo thu nhập tính thuế: vẫn phải lập và nộp báo cáo tài chính hằng năm theo mẫu rút gọn dành riêng cho doanh nghiệp siêu nhỏ.

Việc phân loại và hướng dẫn chế độ kế toán tương ứng với từng phương pháp nộp thuế nêu trên hiện được quy định tại Thông tư 58/2026/TT-BTC (hiệu lực từ 01/7/2026, thay thế Thông tư 132/2018/TT-BTC).

3. Cách xác định thu nhập chịu thuế TNDN

Theo Luật Thuế TNDN và các văn bản hướng dẫn (trong đó có Luật Thuế TNDN 2025 có hiệu lực từ 01/10/2025), thu nhập chịu thuế trong kỳ tính thuế được xác định như sau: 

Thu nhập chịu thuế = (Doanh thu – Chi phí được trừ) + Các khoản thu nhập khác. 

Để xác định số thuế phải nộp cuối cùng, doanh nghiệp cần làm rõ 3 yếu tố chính như sau. 

Doanh thu tính thuế

Là tổng doanh thu từ bán hàng, cung cấp dịch vụ, sản xuất kinh doanh (không phân biệt trong nước hay ngoài nước).

• Doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ: Doanh thu là giá chưa bao gồm thuế GTGT.

• Doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp: Doanh thu là tổng giá thanh toán.

Chi phí được trừ

Khoản chi được tính giảm trừ khi tính thuế TNDN bắt buộc phải đáp ứng đồng thời các điều kiện:

• Gắn liền với hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp trong kỳ.

• Có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp

• Đối với hóa đơn có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên (đã gồm GTGT): Phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (ủy nhiệm chi, sao kê ngân hàng…).

• Không thuộc danh mục các khoản chi không được trừ (chi vượt định mức, chi cá nhân, chi không chứng từ…).

Các khoản thu nhập khác

• Thu nhập từ chuyển nhượng tài sản (bất động sản, máy móc, chứng khoán…).

• Thu nhập từ cho thuê tài sản, lãi tiền gửi ngân hàng, lãi cho vay, chênh lệch tỷ giá.

• Các khoản thu bất thường (phạt vi phạm hợp đồng nhận được, hoàn nhập dự phòng…).

• Lưu ý: Các khoản thu nhập được miễn thuế (nếu có) nằm trong mục này sẽ được trừ ra khi tính thu nhập tính thuế.

4. Cách tính thuế TNDN đối với doanh nghiệp siêu nhỏ

Đối với doanh nghiệp siêu nhỏ, cách tính thuế TNDN chủ yếu có hai phương pháp: tính theo tỷ lệ % trên doanh thu (phổ biến) hoặc tính theo thu nhập chịu thuế nếu doanh nghiệp đủ điều kiện kế toán đầy đủ.

Phương pháp 1: Tính thuế TNDN theo tỷ lệ % trên doanh thu 

Đây là phương pháp đặc thù giúp đơn giản hóa thủ tục tối đa, áp dụng cho các doanh nghiệp siêu nhỏ có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng và chọn áp dụng chế độ kế toán đơn giản (không xác định được chi phí thực tế). Công thức tính là: 

Thuế TNDN phải nộp = Doanh thu tính thuế x Tỷ lệ % theo quy định

Trong đó, tỷ lệ % được quy định cụ thể theo từng nhóm hoạt động kinh doanh tại Nghị định 320/2025/NĐ-CP (hướng dẫn Luật Thuế TNDN 2025).

Phương pháp 2: Tính thuế theo thu nhập chịu thuế 

Nếu doanh nghiệp siêu nhỏ xác định được đầy đủ doanh thu, chi phí và thu nhập theo chế độ kế toán; đồng thời không lựa chọn (hoặc không đủ điều kiện để áp dụng) phương pháp tính theo tỷ lệ % trên doanh thu thì sẽ tính thuế TNDN tương tự như doanh nghiệp vừa và lớn:

Thuế TNDN phải nộp = Thu nhập tính thuế x Thuế suất

Trong đó:

• Thu nhập tính thuế tính bằng công thức: Thu nhập chịu thuế – (Thu nhập miễn thuế + Các khoản lỗ được kết chuyển).

• Thu nhập chịu thuế tính bằng công thức: (Doanh thu – Chi phí được trừ) + Các khoản thu nhập khác.

Thuế suất phổ thông: 20% (trừ các trường hợp đặc thù, ưu đãi theo ngành, địa bàn, dự án…)

5. Thời hạn kê khai và quyết toán thuế TNDN

Doanh nghiệp siêu nhỏ cần lưu ý các mốc thời gian sau để tránh bị phạt chậm nộp hồ sơ và tiền thuế (theo Luật Quản lý thuế 2019):

Khai thuế tạm tính theo quý

Hạn nộp tờ khai và tiền thuế tạm tính: Chậm nhất là ngày thứ 30 của tháng đầu quý tiếp theo.

• Quý I: Hạn nộp là 30/04.

• Quý II: Hạn nộp là 30/07.

• Quý III: Hạn nộp là 30/10.

• Quý IV: Hạn nộp là 30/01 năm sau.

Quyết toán thuế năm

• Năm tài chính trùng năm dương lịch: Hạn nộp hồ sơ khai quyết toán thuế năm chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng thứ 3 kể từ ngày kết thúc năm dương lịch (Ví dụ: Quyết toán thuế năm 2026 có hạn chót là 31/03/2027).

• Trường hợp đặc biệt (Giải thể, phá sản, hợp nhất…): Hạn nộp chậm nhất là 45 ngày kể từ ngày có quyết định hoặc xảy ra sự kiện.

Khai theo tháng / theo từng lần phát sinh (Trường hợp đặc thù)

• Khai theo từng lần phát sinh: Chậm nhất là ngày thứ 10 kể từ ngày phát sinh nghĩa vụ thuế.

• Khai theo tháng: Chậm nhất là ngày thứ 20 của tháng tiếp theo.

6. Những khoản chi doanh nghiệp siêu nhỏ cần lưu ý để tối ưu thuế TNDN

Để tối ưu thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), doanh nghiệp siêu nhỏ nên tập trung vào việc tối đa hóa các khoản chi phí được trừ khi tính thuế theo thu nhập chịu thuế, hoặc lựa chọn đúng phương pháp tính thuế và chế độ kế toán phù hợp với quy mô hoạt động. Đặc biệt từ ngày 01/7/2026 khi có nhiều quy định mới thuận lợi cho doanh nghiệp siêu nhỏ.

Trường hợp doanh nghiệp siêu nhỏ tính thuế TNDN theo thu nhập chịu thuế

Khi áp dụng phương pháp tính thuế thông thường (thuế suất 20% hoặc thuế suất ưu đãi), mọi khoản chi phí hợp lý, hợp lệ đều giúp giảm thu nhập chịu thuế, từ đó giảm số thuế phải nộp. Doanh nghiệp cần đặc biệt chú trọng các nhóm chi phí sau:

Chi phí trực tiếp liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh

Đây là nhóm chi phí quan trọng nhất để giảm thuế:

• Chi nguyên vật liệu, hàng hóa mua vào: Phải có hóa đơn điện tử hợp lệ, khớp với hợp đồng, phiếu nhập kho và biên bản giao nhận. Với hóa đơn từ 20 triệu đồng trở lên (đã bao gồm thuế GTGT), bắt buộc phải thanh toán qua ngân hàng (không dùng tiền mặt).

• Chi nhân công (lương, BHXH, phụ cấp, thưởng): Cần có hợp đồng lao động, bảng lương, quyết định lương/thưởng và chứng từ thanh toán. Các khoản phụ cấp, trợ cấp phải nằm trong quy chế lương thưởng đã được phê duyệt và gắn với công việc thực tế.

• Chi khấu hao tài sản cố định: Tài sản phải được ghi nhận đúng nguyên tắc về giá trị, thời gian sử dụng và phương pháp khấu hao. Khấu hao vượt quy định sẽ bị loại khỏi chi phí được trừ khi quyết toán thuế.

Chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp

Nhiều khoản chi thuộc nhóm này dễ bị bỏ sót hoặc hạch toán sai:

• Chi thuê văn phòng, mặt bằng, kho bãi: Cần hợp đồng thuê, hóa đơn điện tử, biên bản bàn giao và thanh toán đúng quy định.

• Chi điện, nước, internet, điện thoại: Được trừ nếu có chứng từ rõ ràng và phục vụ hoạt động kinh doanh.

• Chi quảng cáo, tiếp thị, khuyến mại: Phải có hợp đồng, hóa đơn, chương trình khuyến mại được phê duyệt và biên bản nghiệm thu. Quà tặng, hàng khuyến mại cần lập chứng từ đầy đủ.

• Chi công tác phí, đi lại, ăn uống: Cần quy chế công tác phí, quyết định cử đi công tác, giấy đi đường và hóa đơn hợp lệ. Chi tiếp khách phải có mục đích kinh doanh rõ ràng và được phê duyệt nội bộ.

Chi phí lãi vay và chi phí tài chính khác

• Chi lãi vay: Chỉ được trừ trong giới hạn quy định (tỷ lệ chi lãi vay/vốn chủ sở hữu), đặc biệt cần lưu ý giao dịch với bên liên quan.

• Chi phí dịch vụ mua ngoài (kế toán, kiểm toán, tư vấn thuế, phần mềm quản lý…): Đây là khoản chi hợp lý, có hóa đơn và hợp đồng, rất quan trọng với doanh nghiệp siêu nhỏ nhưng thường bị bỏ qua.

Những khoản chi dễ bị loại cần kiểm soát chặt chẽ

Để tránh bị truy thu thuế, doanh nghiệp cần tránh hoặc ghi nhận cẩn thận:

• Chi không có hóa đơn, chứng từ hoặc hóa đơn không hợp lệ.

• Chi từ 20 triệu đồng trở lên thanh toán bằng tiền mặt.

• Chi không liên quan đến hoạt động kinh doanh (chi cá nhân, tài sản gia đình…).

• Chi vượt định mức quy định (tiếp khách, lãi vay, phúc lợi…).

Chi liên quan đến thu nhập được miễn thuế nhưng lại hạch toán vào chi phí được trừ.

7. Những sai lầm doanh nghiệp siêu nhỏ thường gặp khi kê khai thuế TNDN 

Nhiều doanh nghiệp siêu nhỏ do hạn chế về nhân sự kế toán thường mắc phải các lỗi nghiêm trọng dẫn đến bị truy thu và phạt thuế. Việc ứng dụng công nghệ, điển hình như phần mềm kế toán EasyBooks, sẽ giúp doanh nghiệp xử lý triệt để các rủi ro này:

• Sai lệch doanh thu giữa các báo cáo: Doanh thu trên hóa đơn, sổ kế toán và tờ khai thuế GTGT/TNDN lệch nhau. EasyBooks giúp tự động đồng bộ và phát hiện chênh lệch ngay trong kỳ.

• Chi hóa đơn lớn hơn 20 triệu bằng tiền mặt: Hệ thống phần mềm sẽ lập tức cảnh báo các hóa đơn lớn chưa có chứng từ thanh toán ngân hàng để kế toán bổ sung kịp thời.

• Hạch toán sai chi phí lương, bảo hiểm: Lỗi hạch toán lương ảo hoặc sai thông tin người lao động sẽ được kiểm soát nhờ tính năng liên thông giữa phân hệ lương và kế toán tổng hợp trên phần mềm.

• Lựa chọn sai phương pháp tính thuế: Doanh nghiệp không đánh giá đúng năng lực để chọn giữa phương pháp tỷ lệ % doanh thu hay thu nhập chịu thuế. EasyBooks hỗ trợ xuất báo cáo mô phỏng, so sánh số thuế phải nộp giữa 2 phương pháp giúp chủ doanh nghiệp đưa ra quyết định tối ưu nhất.

Hiểu rõ luật và áp dụng đúng phương pháp tính thuế TNDN sẽ giúp doanh nghiệp siêu nhỏ vững vàng tài chính trước các thay đổi pháp lý lớn trong năm 2026. Đăng ký trải nghiệm ngay giải pháp kế toán thông minh EasyBooks hôm nay để tự động hóa quy trình khai thuế, tối ưu chi phí và bảo vệ doanh nghiệp hiệu quả. 

• Chia sẻ
• Tweet